Brexit is terug. De Britten hebben de Europese Unie inmiddels verlaten, maar de twee partijen bakkeleien nog altijd over hun toekomstige relatie. De tijd daarvoor dringt en het nieuws stapelt zich snel op, dus we praten je snel even bij over wat er deze week gebeurde.

Waar een wil is...

Na een zeer onrustige periode waarin het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie steeds verder uit elkaar kwamen te liggen, werd er deze week weer wat progressie geboekt in de stroperige onderhandelingen om een handelsakkoord.

Premier Boris Johnson noemde de recentste gesprekken tussen beide machtsblokken "constructief" en ook Commissievoorzitter Ursula von der Leyen erkende dat er stappen in de juiste richting waren gezet. Brussel houdt de deur voor een akkoord voorlopig open, maar dat zal volgens Von der Leyen niet "tegen elke prijs" gebeuren.

Ook de Duitse bondskanselier Angela Merkel onderstreepte dat er reden tot optimisme is zolang de partijen in gesprek blijven. Zaterdag vond er een telefoongesprek plaats tussen Von der Leyen en Johnson over de vervolgstappen in de Brexit-onderhandelingen. Uit het gesprek bleek onder meer dat de leiders hun toponderhandelaars gaan aansporen om de "significante" verschillen zoveel mogelijk te overbruggen.

Zo'n constructieve insteek leek midden september ver weg nadat Boris Johnson zijn speciale wet, die Londen de macht geeft om delen van het zogeheten Noord-Ierlandprotocol te overrulen, introduceerde.

Aanmaningsbrief richting Londen

Volledig koek en ei tussen de EU en het VK is het echter niet. Brussel is nog altijd gefrustreerd over de wijze waarop de Britse premier door zijn zogenoemde Internal Market Bill onderling gemaakte afspraken schendt. Daarom startte de EU een formele inbreukprocedure tegen het VK. Per brief stelde Von Der Leyen de Britten hiervan op de hoogte. Brussel wil dat de regering-Johnson de problematische delen uit de door het Britse parlement goedgekeurde Brexit-wet schrapt.

Als de Britten voor het einde van deze maand niet op de brief reageren, of als het antwoord onbevredigend is, volgt er een soort aanmaning. Als Johnson ook hier niets mee doet, stapt de Commissie mogelijk naar het Europese Hof van Justitie in Luxemburg.

Vooralsnog houden de Britten voet bij stuk. Ondanks de brief uit Brussel weigert de Britse regering aspecten uit de wet die belangrijke onderdelen van het Brexit-terugtrekkingsakkoord onderuithaalt te verwijderen. De Britse minister Michael Gove (Kabinetszaken) benadrukte dat de clausule die Londen de macht geeft om afspraken over de grens tussen Ierland en Noord-Ierland te veranderen blijft bestaan. Johnson wil dat goederen probleemloos door het VK vervoerd kunnen worden, terwijl vorig jaar werd afgesproken dat Noord-Ierland gedeeltelijk onderdeel blijft van de Europese douane-unie.

De tijd begint te dringen

Ondertussen dringt de tijd om tot een handelsakkoord te komen. David Frost, de Britse hoofdonderhandelaar, liet vrijdag weten tevreden te zijn over de geboekte vooruitgang. Toch maakt hij zich ook zorgen over de naderende deadline. Zo moeten de EU en het VK het nog eens worden over enkele heikele punten.

De hoofdonderhandelaar is vooral blij met de geboekte vooruitgang op het onderdeel gezagshandhaving. Tegelijkertijd zei Frost dat de Britten nog te weinig speelruimte zien op het vlak van het verkeer in goederen en diensten, transport, energie, sociale zekerheid en deelname in EU-programma's. Het meest heikele punt is volgens Frost de onenigheid over het gemeenschappelijke visserijbeleid. De EU wil dat Europese schepen hun toegang behouden tot de Britse wateren, de Britten willen zelf kunnen bepalen wie er wel of niet welkom is.

Over de precieze deadline om overeenstemming te bereiken over deze en andere lastige kwesties lijkt nog oneindigheid te bestaan. De machtsblokken onderhandelen in ieder geval nog tot aan de komende EU-top op 15 en 16 oktober. Dit is volgens Johnson de laatste kans voor het sluiten van een handelsakkoord. EU-onderhandelaar Michel Barnier zou echter nog twee weken langer willen onderhandelen en ziet nog tot eind oktober mogelijkheden om tot een deal te komen.