De Britse regering heeft woensdag een wetsvoorstel gepresenteerd dat onderdelen van het Brexit-terugtredingsakkoord onderuithaalt. Hiermee zouden de Britten internationaal recht schenden. Met de aankondiging nemen de spanningen tussen Londen en Brussel verder toe in een periode waarin de relatie al bekoeld is. De onderhandelingen tussen beide partijen over een handelsakkoord zitten al maanden muurvast.

De regering onder leiding van premier Boris Johnson gaf dinsdag al toe dat het wetsvoorstel internationaal recht op een "zeer specifieke en beperkte" manier zou schenden. Het voorstel legt uit hoe de Britten binnen het VK handel willen drijven na de Brexit en zou, mits het wordt aangenomen, Londen de macht geven om delen van het zogeheten Noord-Ierland-protocol te overrulen.

Dit protocol werd vorig jaar nog opgesteld door de EU en het VK om een harde grens op het Ierse eiland te voorkomen. Johnson noemde de deal destijds onder meer "zeer goed" en "ovenklaar". Met het nieuwe wetsvoorstel komt Johnson terug op die woorden.

De Britse premier zei woensdag tegen het Britse Lagerhuis dat het voorstel een "vangnet is voor het VK tegen extreme of irrationele interpretaties" van het Noord-Ierland-protocol. Het wetsvoorstel zou nodig zijn om "schadelijke" importheffingen te voorkomen voor goederen die vanuit Groot-Brittannië naar Noord-Ierland zouden gaan.

De aankondiging van de wet heeft inmiddels al aardig wat teweeggebracht. Zo meldde Financial Times dinsdag dat een belangrijke juridisch adviseur van Johnson is opgestapt vanwege de plannen om het internationaal recht te schenden.

Verder klonk er kritiek uit zowel Europa als uit Johnsons eigen partij. Zo zei de Ierse premier Micheál Martin "diep verontrust" te zijn over het voorstel en noemde hij het vertrouwen tussen de partijen "van fundamenteel belang".

De EU is niet van plan om de onderhandelingstafel hierom te verlaten, zeggen drie bronnen tegen persbureau Reuters. "De gesprekken gaan verder, maar zullen wel gespannen zijn", zegt een van de bronnen. "Michel Barnier (de toponderhandelaar namens de EU, red.) zet zichzelf neer als degene die een deal wil, waardoor het VK verantwoordelijk zal worden gehouden voor dit gedoe", zegt een ander.

Moddergooien bij onderhandelingen over handelsakkoord

De twee partijen onderhandelen sinds het Britse uittreden in januari over een handelsakkoord, maar tot dusver met weinig succes. De Europese toponderhandelaar Michel Barnier laakt al tijden de instelling en het gebrek aan flexibiliteit van de Britten, terwijl zijn Britse evenknie evenveel modder richting Brussel gooit.

De tijd begint inmiddels te dringen om tot een akkoord te komen, omdat de Britten op 1 januari de deur naar de interne markt definitief achter zich dichttrekken. Lukt het niet om voor die tijd tot een akkoord te komen, dan zal er gehandeld moeten worden op basis van de regels van de Wereldhandelsorganisatie; een manier van handeldrijven die voor beide partijen weinig voordelen biedt.