Het Britse Lagerhuis heeft maandag een motie van de regering van premier Boris Johnson om op 12 december verkiezingen te houden verworpen. Zoals al werd verwacht, wist Johnson geen tweederdemeerderheid achter zich te krijgen.

Vervroegde verkiezingen in VK

  • Regering van premier Johnson wil verkiezingen op 12 december
  • Die moeten de patstelling rond de Brexit doorbreken
  • Oppositiepartij Labour wil eerst risico op no deal-Brexit uitsluiten
  • Labour ziet verkiezingen op donkere winterse dag ook niet zitten
  • Regering kan mogelijk om tweederdemeerderheidsregel voor uitschrijven verkiezingen heen
  • Voor wijziging van kieswet die uitzondering mogelijk maakt is simpele meerderheid voldoende

De motie sneuvelde met 299 stemmen voor en 70 stemmen tegen. Er waren 434 stemmen nodig; Johnson kwam er dus 135 tekort. De grootste oppositiepartij, Labour, onthield zich van stemming. Daarmee was al op voorhand duidelijk dat Johnsons motie het niet zou halen.

De regering-Johnson zal nu haar toevlucht zoeken tot een plan van de Liberal Democrats (Lib Dems) en de Scottish National Party (SNP), kondigde de premier na de stemming aan.

Die twee kleinere oppositiepartijen hebben voorgesteld de Fixed-term Parliaments Act aan te passen. In die wet is vastgelegd hoe verkiezingen tot stand komen. Voor een wijziging van die wet is een simpele meerderheid voldoende, terwijl voor het uitschrijven van verkiezingen een tweederdemeerderheid nodig is.

De regering, de Lib Dems en de SNP zijn het echter nog niet eens over de details. De oppositiepartijen willen verkiezingen op 9 december, om te voorkomen dat studenten die in de kerstvakantie naar hun ouderlijk huis terugkeren, maar geregistreerd staan om te stemmen in de plaatsen waar ze studeren, de stembusgang mislopen. Johnson houdt vooralsnog vast aan 12 december.

Een bijkomend probleem is de tijd: er zijn vijf weken nodig voor de campagne en de verkiezingen, die ingaan vanaf het moment dat het parlement wordt ontbonden. Dat zou de regering slechts zo'n drie dagen geven om de wijziging van de kieswet door het Lagerhuis en het Hogerhuis te krijgen.

'Labour kan no deal uitsluiten door verkiezingen te winnen'

"Niemand in dit Huis kijkt uit naar nieuwe verkiezingen. Niemand wil de kiezer met dit ongemak opzadelen, zeker niet rond deze tijd van het jaar", zei Johnson voorafgaand aan de stemming in het Lagerhuis. "Maar in het hele land is er een wijdverbreide mening dat dit parlement zijn tijd wel heeft gehad." Het is niet in staat om de prioriteiten van het Britse volk te realiseren, aldus de premier.

De Europese Unie liet eerder op maandag weten dat het bereid is het VK opnieuw een Brexit-verlenging te verlenen. De nieuwe deadline is 31 januari 2020, maar als de Britten hun vertrek voor die tijd kunnen regelen, is een vroegere uittreding ook toegestaan. Johnson schreef in een brief aan de Europese Raadsvoorzitter Donald Tusk dat zijn land dat aanbod accepteert.

De premier hekelde maandagavond de opstelling van Labour, de grootste oppositiepartij. Johnson probeerde twee keer eerder om verkiezingen uit te schrijven, maar wist zich ook bij die gelegenheden geen meerderheid te verwerven. Nadat Johnson zijn deal met de EU bereikte, liet Labour weten pas voor verkiezingen te zullen stemmen als een no deal-Brexit op 31 oktober was uitgesloten.

Dat is gebeurd, zei Johnson, maar nu willen Jeremy Corbyn en de zijnen ook uitsluiten dat er eind 2020 een uittreding zonder akkoord kan plaatsvinden. De Labourleider zou akkoord moeten gaan met verkiezingen, zei de premier, "zodat hij, als hij die wint, zelf een no deal-Brexit kan uitsluiten".

Oppositie vertrouwt Johnson niet en wil geen 'donkere winterverkiezing'

"Dit is een premier die niet kan worden vertrouwd", zei oppositieleider Jeremy Corbyn in reactie. "Iedere belofte die deze premier doet, maakt hij niet waar." Corbyn noemde onder meer de belofte van Johnson dat het VK koste wat het kost op 31 oktober zou uittreden als voorbeeld.

Ook ziet Labour verkiezingen op 12 december niet zitten, omdat het vroeg donker wordt en veel studenten in de kerstvakantie terugkeren naar hun ouderlijk huis, terwijl ze alleen mogen stemmen in de plaats waar ze studeren. Labour "ziet geen noodzaak" voor de eerste winterverkiezingen sinds 1923.

"Wij willen iets wat een no deal op zeker en definitief van tafel haalt en garandeert dat het stemrecht van al onze burgers wordt beschermd", aldus Corbyn.