Het Britse Hogerhuis heeft een wetsvoorstel aangenomen dat een 'no deal-Brexit' op 31 oktober verbiedt. Nu gaat alle aandacht uit naar nieuwe verkiezingen. Britse oppositiepartijen hebben vrijdag laten weten dat ze de tweede poging van premier Boris Johnson om die uit te schrijven, niet zullen steunen.

Politieke crisis VK

  • Parlement neemt wet aan die opnieuw uitstel Brexit vereist
  • Premier Johnson kondigde als reactie nieuwe verkiezingen aan
  • Partijen steggelen over wanneer die moeten worden gehouden
  • Huidige Brexit-deadline is 31 oktober

Het besluit van het Hogerhuis, de Britse Eerste Kamer, was niet meer dan een formaliteit. Nadat het wetsvoorstel afgelopen woensdag werd aangenomen door het Lagerhuis, leek het er even op dat regeringstrouwe Lords het zouden blokkeren door tijd te rekken tot de start van het reces, komende maandag. Na nachtelijk overleg lieten zij echter weten dat niet te zullen doen. Na een debat werd het voorstel vrijdag rond 16.30 uur aangenomen na een mondelinge stemming.

De regering-Johnson wil dat het Lagerhuis maandag weer stemt over het uitschrijven van verkiezingen. Afgelopen woensdag vond de eerste stemming plaats, die overtuigend werd verloren door Johnson en de zijnen.

Labour, de Liberal Democrats, de Scottish National Party en de Welshe partij Plaid Cymru hebben aangekondigd tegen de regeringsmotie te zullen stemmen of zich te zullen onthouden van stemming. De oppositiepartijen hielden vrijdagochtend een telefonisch beraad om een gezamenlijke strategie uit te stippelen.

"We zullen die verkiezingen krijgen als het juiste moment zich aandient, maar ik beloof u dat we niet lang zullen hoeven te wachten", zei Ian Blackford, fractievoorzitter van de SNP in het Lagerhuis, tegen de BBC.

Premier Johnson besloot tot vervroegde verkiezingen na een pijnlijke nederlaag in het Lagerhuis op woensdag. De parlementariërs namen een wetsvoorstel aan dat een 'no deal-Brexit' op 31 oktober verbiedt en de regering opdraagt om drie maanden extra uitstel te vragen in Brussel: de wet-Benn. De nieuwe Brexit-datum zou daarmee op 31 januari 2020 komen te liggen.

De oppositie wil dat de wet-Benn eerst van kracht wordt, voordat überhaupt kan worden gepraat over een verkiezingsdatum. Het wetsvoorstel wordt naar verwachting maandag getekend door koningin Elizabeth.

'Ik zal een overeenkomst bereiken in Brussel'

De premier hoopt dat er op 15 oktober verkiezingen kunnen worden gehouden. Als Johnson die overtuigend wint, wil hij op 17 en 18 oktober naar een top van de Europese Raad om daar te eisen dat de backstopregeling voor de Ierse grens - het belangrijkste obstakel in de onderhandelingen - van tafel gaat.

Johnson zei donderdag dat hij liever "sterft in een greppel" dan dat hij opnieuw uitstel aanvraagt bij de andere EU-leiders. Hij schetst de wet-Benn als een totale overgave, die de Britse onderhandelingspositie ondermijnt.

"Ik zal naar Brussel gaan, ik zal een overeenkomst bereiken en ervoor zorgen dat we eruit stappen op 31 oktober, dat is wat we moeten doen", zei de Britse premier een dag later, tijdens een bezoek aan boerenbedrijven en vissers in Schotland. Toen hem werd gevraagd of hij zal opstappen als hij dat niet voor elkaar krijgt, antwoordde hij: "Dat is geen hypothese waarover ik wil nadenken."

Boris Johnson op bezoek bij een boerenbedrijf in Schotland. (Foto: Reuters)

Oppositie vreest trukendoos van Johnson

De oppositie verwijst Johnsons argument over het verzwakken van de Britse onderhandelingspositie naar het rijk der fabelen. De premier kan niet aantonen enige vorderingen te hebben gemaakt, zeggen zij. Ook in Brussel wordt ontkend dat gesprekken in de afgelopen weken iets hebben opgeleverd.

Bovendien vrezen de oppositiepartijen dat Johnson zijn bevoegdheden als premier zal gebruiken om de verkiezingen over de deadline van 31 oktober heen te tillen. Als de stembusgang inderdaad medio oktober plaatsvindt en de Conservatieven een parlementaire meerderheid winnen, kan Johnson de wet-Benn ook terugdraaien.

De Conservatieven staan er momenteel beter voor in de peilingen dan Labour, de grootste oppositiepartij. Politieke commentatoren zeggen dat de tegenstanders van een Brexit zijn versnipperd over meerdere partijen, terwijl een meerderheid van de voorstanders van plan is op de 'Tories' te stemmen.

Het is overigens de vraag of de EU de Britten een nieuw uitstel zal gunnen. De gevolgen van een 'no deal-Brexit' zouden ingrijpend zijn, maar aan de andere kant hebben verschillende EU-leiders, zoals de Franse president Emmanuel Macron, laten weten dat hun geduld eindig is.