Het Britse Lagerhuis heeft dinsdag de Brexit-overeenkomst van de Britse premier Theresa May opnieuw met een overweldigende meerderheid afgewezen. Daarmee zijn een uittreding zonder deal en uitstel van de Brexit nog de enige opties.

Het aangepaste Brexit-plan van May kreeg 242 stemmen voor en 391 stemmen tegen, een vernietigend eindsaldo van 149 stemmen tegen.

In haar eerste reactie op haar grote nederlaag, zei premier May dat het Lagerhuis woensdag stemt over de vraag of een harde Brexit moet worden uitgesloten. Daar zal naar verwachting een parlementaire meerderheid voor worden gevonden.

Die stemming zal voor de parlementariërs van de Conservatieve Partij niet langs de partijlijnen verlopen, kondigde May aan. Ze zullen volgens haar hun eigen geweten volgen.

Teleurgestelde reacties op stemming in EU

In een eerste reactie op de uitslag van de stemming zei EU-onderhandelaar Michel Barnier, net als toen het vorige akkoord werd weggestemd, dat de oplossing voor de "impasse alleen in het Verenigd Koninkrijk doorbroken kan worden".

Volgens Barnier heeft de EU "er alles aan gedaan om het uittredingsakkoord over de drempel te krijgen". Rutte sprak vergelijkbare woorden en zegt dat "een oplossing uit Londen moet komen".

EU-president Donald Tusk is ook teleurgesteld "dat de Britse regering er niet in geslaagd is een meerderheid te realiseren voor het uittredingsakkoord". De Ierse minister van Buitenlandse Zaken zegt de uitkomst ook te betreuren, maar zegt ook dat het "proces in Londen geduldig afgewacht moet worden".

May heeft ook na de stemming nogmaals benadrukt dat er bij de EU geen bereidheid meer is om nogmaals te onderhandelen over het reeds bereikte akkoord. Er zijn dan ook geen plannen om opnieuw met de EU in gesprek te gaan.

Bij wegstemmen van 'no-deal' wordt donderdag weer gestemd

Woensdag zal het Lagerhuis om 20.00 uur Nederlandse tijd stemmen over een eventuele harde Brexit. Mocht er dan voor worden gekozen om een 'no deal-Brexit' uit te sluiten, dan zal donderdag opnieuw een stemming plaatsvinden.

Die stemming is bedoeld om te besluiten of de Britse uittreding moet worden uitgesteld. Volgens premier May zullen de parlementariërs zich dan ook moeten uitspreken over de vraag of er een tweede Brexit-referendum moet komen.

Als wordt gekozen voor uitstel, dan moeten de leiders van de overige 27 EU-lidstaten daar toestemming voor geven. Zij hebben al laten weten een harde Brexit te willen voorkomen.

Ook oppositieleider van Labour, Jeremy Corbyn, hamerde er na de stemming van dinsdagavond op dat een vertrek uit de EU zonder een akkoord, absoluut voorkomen moet worden.

Wijzigingen niet genoeg voor parlementaire steun

May wist eerder deze week een aantal concessies los te krijgen van de Europese Unie, die de uittredingsovereenkomst aanvaardbaar moesten maken voor het Britse parlement. Dat stemde het oorspronkelijke plan eerder al weg met een verpletterend eindsaldo van 230 stemmen tegen.

In de loop van dinsdag werd echter al duidelijk dat het May niet was gelukt om genoeg steun te verwerven voor haar aangepaste deal.

De Noord-Ierse Democratic Unionist Party (DUP), die de regering van May van essentiële gedoogsteun voorziet, en de European Research Group (ERG), een verbond van Brexit-haviken uit Mays eigen Conservatieve Partij, lieten weten dat de aanpassingen aan haar Brexit-voorstel niet afdoende waren.

Advies topjurist zette deal op losse schroeven

Een belangrijke rol was dinsdag weggelegd voor Geoffrey Cox, de hoogste juridisch adviseur van de Britse regering.

Cox kwam met een verklaring waarin hij stelt dat de gewijzigde overeenkomst nog steeds het risico met zich meebrengt dat het Verenigd Koninkrijk voor onbepaalde tijd komt vast te zitten in de als tijdelijk bedoelde 'backstop'-oplossing voor de Ierse grenskwestie.

Dat zou kunnen gebeuren als de EU zich tijdens de onderhandelingen niet van goede wil toont, aldus de topadviseur. Desondanks raadde hij de Britse parlementariërs aan May te steunen, omdat de vraag of er een productieve permanente handelsrelatie met de EU kan ontstaan volgens hem geen juridisch, maar een politiek vraagstuk is.

Voor de DUP en de ERG gaf de verklaring van Cox de doorslag om May hun steun te ontzeggen.