Vanavond praat en stemt het Britse Lagerhuis wederom over de Brexit. Een woord dat je al maanden hoort terugkomen is de Irish backstop. Al meer dan een jaar domineert deze Engelse term het Europese nieuws, maar wat is het precies? En waarom blijft het terugkomen?

EU en VK willen een grens op het Ierse eiland voorkomen

Door de Brexit ontstaat er op het Ierse eiland een landgrens tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk. Ierland (EU-lidstaat) blijft namelijk in de EU, maar Noord-Ierland (onderdeel van het Verenigd Koninkrijk) vertrekt uit de EU.

Zowel het Verenigd Koninkrijk als de Europese Unie heeft in een vroeg stadium van het Brexit-proces aangekondigd dat ze liever geen harde grens tussen Ierland en Noord-Ierland zien ontstaan.

Niet alleen is dat een ingrijpende verandering in het leven van Ieren en Noord-Ieren, ook doet het denken aan 'The Troubles' - het gewelddadige conflict tussen de twee gebieden aan het einde van de vorige eeuw. Volgens sommigen, zoals de EU-leiders, is een harde grens zelfs in strijd met het Goedevrijdagakkoord, het vredesverdrag waarmee de vrede op het Ierse eiland bezegeld werd.

De backstop is een noodoplossing voor die grens

De Europese Unie en het VK voeren twee onderhandelingen - tenminste, dat is het plan: eerst over de terugtreding. Als die onderhandelingen voor 29 maart (Brexit-dag) slagen, wordt er daarna over de toekomstige handelsrelatie gesproken. We zitten nu in die eerste fase.

De Ierse grenskwestie maakt in principe deel uit van die tweede fase. De EU wil echter koste wat kost voorkomen dat die Ierse grens er komt en heeft daarom de 'backstop' bedacht: een noodplan dat in werking treedt als er in de tweede fase geen oplossing wordt bedacht.

De backstop is een harde voorwaarde van de EU; zonder backstop, geen akkoord over de terugtreding. En dat betekent dus ook geen overleg over de toekomstige handelsrelatie.

Waar komt die grens dan?

Volgens het eerste backstopvoorstel van de Europese Unie zou Noord-Ierland in de Europese douane-unie blijven. Dat betekent dat er op termijn andere productstandaarden kunnen gaan gelden, en andere invoertarieven. Dat zou ook betekenen dat er douanechecks tussen Noord-Ierland en de rest van het Verenigd Koninkrijk plaats zouden vinden. De Britten zien dit niet zitten; Noord-Ierland hoort bij het VK en mag geen aparte status krijgen.

Uiteindelijk is er een nieuwe oplossing bedacht: het hele VK blijft - indien de backstop noodzakelijk blijft - in de Europese douane-unie. Zo worden er checks tussen Noord-Ierland en de rest van het VK voorkomen, en blijft de grens tussen Ierland en Noord-Ierland ook open.

Deze versie staat in het uiteindelijke akkoord waar de EU en de Britse regering na lang onderhandelen mee naar huis kwamen. Maar ook deze oplossing vormt een probleem.

Backstop was de reden voor het afwijzen van het akkoord

Toen de Britse premier Theresa May met haar Brexit-plan een historische nederlaag leed, was de backstop de belangrijkste reden. Veel Conservatieven willen namelijk dat het VK na de Brexit zelf handelsverdragen kan sluiten. Dat gaat niet als je in een douane-unie zit met de Europese Unie.

Een ander probleem is dat er geen tijdlimiet op zit; de Britten zouden zomaar 'oneindig lang' in een douane-unie vast komen te zitten met de EU.

Volgens de EU is dit logisch; de hele backstop is immers bedacht om een permanente grens te voorkomen. Een tijdelijke oplossing is volgens hen per definitie geen oplossing, gezien er daarna alsnog een harde grens zou ontstaan.

Britten willen opnieuw onderhandelen over backstop, EU niet

May, plus een hoop Britse politici, willen nu opnieuw onderhandelen over de backstop. De EU heeft gezegd dat dat is uitgesloten.

De premier gokt er echter op dat de EU iets opener zal staan voor aanpassingen als zij met een alternatief voorstel komt dat steun heeft van het Britse Lagerhuis. Dat plan is er momenteel nog niet.