Nadat een ruime meerderheid van het Britse Lagerhuis dinsdag tegen de Brexit-deal stemde, diende Labour - de grootste oppositiepartij - een motie van wantrouwen in. May overleefde die op woensdag. Hoe ziet de toekomst van de Brexit er nu uit?

Jeremy Corbyn, de leider van oppositiepartij Labour, noemde Mays nederlaag van dinsdagavond de "grootste nederlaag van een regering sinds de jaren twintig van de vorige eeuw". Hij kondigde daarop een motie van wantrouwen aan.

Die motie sneuvelde woensdag, na zes uur van debat, met 306 stemmen voor en 325 stemmen tegen. Om de regering te laten vertrekken waren 318 stemmen nodig.

Volgens Rem Korteweg, Brexit-expert bij Instituut Clingendael, zorgde de vertrouwensstemming voor een "gekke situatie". Nog maar een maand geleden werd binnen haar partij gestemd over de positie van May. Die stemming overleefde ze ternauwernood: ongeveer een derde van haar eigen parlementariërs zegde het vertrouwen in haar als partijleider op. Dezelfde groep steunde haar woensdag.

Het schrikbeeld van een verkiezingsnederlaag tegen Labour was genoeg om de voorstanders van een harde Brexit binnen de Conservatieve Partij zich toch achter May te laten scharen.

Alternatief voor afgewezen deal is er niet

May heeft nu tot maandag om met een alternatief voor haar Brexit-voorstel te komen. Dat is niet veel tijd en dus zal ze volgens Korteweg snel met parlementariërs moeten praten om erachter te komen wat voor deal het parlement wel wil steunen.

"Dat zou bijvoorbeeld een variant kunnen zijn waarbinnen het Verenigd Koninkrijk in de douane-unie of interne markt blijft", legt Korteweg uit. "Ze heeft ook de optie om naar Brussel af te reizen en te zeggen: 'Kom maar met iets beters, want niemand wil een 'no deal-Brexit'.' Maar dan krijgt ze waarschijnlijk nul op het rekest." De 27 overige landen binnen de Europese Unie lieten eerder al weten dat de tijd van onderhandelen voorbij is. 

May wil geen referendum

Daarnaast kan May in Brussel ook om uitstel van de Brexit vragen. En het Britse parlement kan op zijn beurt een motie voor een tweede referendum aannemen.

In een nieuw referendum zal de premier zich niet kunnen vinden. "Voor May speelt het allereerst mee dat zij premier wil blijven. Als het parlement een referendum forceert, dan zal ze zich daar waarschijnlijk naar schikken, maar alleen als laatste redmiddel. Het idee zal absoluut niet uit haar koker komen", weet Korteweg.

May heeft het zelf niet meer in de hand, denkt hij. "Gaandeweg het proces van de afgelopen dagen heeft May de touwtjes steeds meer in handen van het parlement gegeven. Ze heeft in feite nauwelijks nog macht."

De Europadeskundige is wel van mening dat het parlement daar meer mee zou moeten doen dan nu gebeurt. "Het Britse Lagerhuis is diep, diep verdeeld. Niet alleen tussen de twee grote partijen, maar ook binnen de partijen zelf. Er zijn allerlei clubjes, van allerlei pluimage, die zeggen een oplossing te hebben: uitstel, een tweede referendum of ideeën om de Ierse grenskwesties aan te pakken. Maar zolang niet duidelijk is dat ergens een meerderheid voor is, gebeurt er niks. "

'Schuld niet terecht in schoenen EU geschoven'

En als die meerderheid wel wordt gevonden, dan moeten de andere lidstaten van de EU zich daar ook in kunnen vinden. Korteweg: "Daar waar de EU in Theresa May één onderhandelaar had waar een deal mee moet worden gesloten, zijn het er nu 650 (het aantal zetels in het Lagerhuis, red.). Dat wordt überhaupt lastig, want de EU onderhandelt niet met het Britse parlement."

"Het blijft dan heel makkelijk voor de Britten om de schuld in de schoenen van Brussel te schuiven, maar dat is natuurlijk onterecht", gaat Korteweg verder. "Het is niet de EU die het Verenigd Koninkrijk verlaat, het is andersom. Daarom is het volstrekt helder dat de vertrekkende partij zal moeten laten weten wat die wil. Dat is een realiteit die nog weinig ingedaald lijkt te zijn in Londen."

Als er geen alternatief voor de dinsdag afgewezen Brexit-deal wordt gevonden, staan de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk voor een 'no deal-Brexit'. Korteweg: "Als het Britse parlement nergens anders een meerderheid voor weet te krijgen, is dat automatisch het resultaat."