Het Britse parlement stemt dinsdagavond hoogstwaarschijnlijk over de Brexit-deal van premier Theresa May. Het precieze tijdstip is nog onduidelijk. De kans dat haar plannen worden afgewezen is aanzienlijk. Wat gaat er dan gebeuren?

Voorgaand aan de stemming van vanavond heeft het Lagerhuis vijf dagen op rij gedebatteerd over de uittredingsovereenkomst. Premier May zal het debat afsluiten, waarna de parlementariërs rond 20.00 uur de eerste stemmen zullen uitbrengen.

Eerst wordt gestemd over voorgestelde wijzigingen aan de Brexit-deal, die door parlementariërs van verschillende partijen zijn ingebracht. Lagerhuisvoorzitter John Bercow selecteerde vier van die voorstellen. Een motie van de Liberal Democrats (LibDems) om een tweede referendum mogelijk te maken is niet geselecteerd.

Naar verwachting vindt de defitieve stemming over de overeenkomst plaats rond 21.15 uur Alle genoemde tijdstippen zijn Nederlandse tijd.

Er zou in december al worden gestemd over het akkoord, maar dat werd een dag van tevoren uitgesteld, omdat May wilde proberen meer steun voor haar voorstel te krijgen.

Een goedgekeurde deal is namelijk een voorwaarde voor het ingaan van de transitieperiode die na 29 maart 2019 ingaat en tot 31 december 2020 duurt. Tijdens die periode blijft alles bij het oude en wordt er verder onderhandeld over de nieuwe handelsrelatie.

Grote meerderheid ziet Brexit-deal niet zitten

Een grote meerderheid van het Britse Lagerhuis ziet het akkoord over de voorwaarden voor het vertrek uit de EU echter nog altijd niet zitten. Het gaat om bijna de hele oppositie en mogelijk ook nog ongeveer een derde van de parlementsleden van Mays eigen Conservatieve Partij. Ook coalitiepartner de Noord-Ierse Democratic Unionist Party (DUP) ziet niets in de plannen. 

Maandag probeerde May het parlement tijdens een debat nogmaals te overtuigen van het belang om toch vooral voor de deal te stemmen. Een afwijzing zou kunnen leiden tot het "uiteenvallen van het Verenigd Koninkrijk" en "verlamming van het parlement", zo waarschuwde ze.

Drie zittingsdagen voor plan B

Als de Brexit-deal inderdaad wordt afgewezen, heeft May nog drie zittingsdagen de tijd - tot maandag 21 januari - om met een alternatief plan te komen.

May kan in dat geval teruggaan naar Brussel om de Brexit-deal aan te passen, zodat er nogmaals gestemd kan worden. Maar hoe plan B er precies uit zal gaan zien, is nog onduidelijk. De EU en May hebben bovendien eerder al laten weten geen opties te zien voor een aanpassing van het huidige akkoord.

Het zou ook kunnen dat het parlement het initiatief in het Brexit-proces overneemt. De bal ligt nu bij de regering, maar het parlement kan via amendementen of moties proberen het proces te beïnvloeden.

Kans op aftreden May lijkt klein

Een andere optie is dat May aftreedt. Maar die kans lijkt klein, May heeft meerdere malen gezegd dat ze niet van plan is te stoppen. Als May wel opstapt, zal er binnen de Conservatieve Partij een strijd ontstaan om het premierschap.

Afgelopen december overleefde May een vertrouwensstemming binnen haar Conservatieve Partij met 200 stemmen voor en 117 tegen. Dat betekent in ieder geval dat de positie van May als leider van de partij een jaar lang niet kan worden aangevochten.

Labour wil motie van wantrouwen indienen

De Britse oppositiepartij Labour heeft wel al laten weten op korte termijn een motie van wantrouwen in te dienen tegen de regering van May als de Brexit-deal niet doorgaat. Daarvoor heeft Labour wel een meerderheid nodig.

Als die motie wordt aangenomen, moet er binnen twee weken een nieuwe regering worden gevormd, anders komen er nieuwe verkiezingen.

Brexit van tafel

Het zou ook nog kunnen dat May de Brexit-plannen terugtrekt, zodat het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU helemaal niet doorgaat. Dat kan zonder dat de andere EU-lidstaten daarmee hoeven in te stemmen. 

Een eventueel tweede referendum over de Brexit is alleen mogelijk als het parlement daarmee instemt, maar daar is vooralsnog geen meerderheid voor te vinden. Duidelijk is ook dat May zelf er in ieder geval fel op tegen is.