3FM-DJ Wijnand Speelman heeft net zijn middagprogramma achter de rug, waarin hij zich van zijn luchtige kant laat horen. Aan tafel in een hoekje van de studio, geeft hij twee minuten later vol gas over de 3FM Serious Request-actie, die dit jaar in het teken staat van het terugdringen van longontsteking. "Ik wil deze verhalen vertellen."

Het is het verhaal van 900.000 kinderen die per jaar sterven er aan de gevolgen van longontsteking. "Dat is elke 35 seconden een kind dat overlijdt", zegt hij met nadruk op elk woord. Hij kan er met zijn hoofd niet bij. "Dat is meer dan HIV/Aids, malaria en mazelen bij elkaar."

Speelman weet hoe het is om verslag te doen van een 'stille ram'’ als deze. Afgelopen jaar maakte hij voor het radiostation reportages in Congo. Hij laat zich daarbij leiden door zijn verbazing. "Ik ben een gevoelsmens. Ik trek me het lot van de wereld heel erg aan."

Dat begon al als klein jochie. "Mijn juf van de basisschool belde toen ik acht of negen was een keer met mijn moeder. Ze maakte zich zorgen over me omdat ik de last van de hele wereld op me leek te nemen."

Als radiomaker op muziekzender NPO 3FM staat niet zijn hele leven in het teken van het wereldleed. De reportages in de stille ramp-gebieden herinneren hem er wel nadrukkelijk aan waarvoor hij het vak is ingegaan. "Sommige DJ's schuiven aan bij De Wereld Draait Door om te vertellen over de nieuwe Katy Perry. Laat mij dit maar doen. Ik voel heel sterk dat ik deze verhalen moet vertellen, dat is mijn roeping. Ik hoef ook niet in het Glazen Huis. Er zijn andere gasten die dat prima kunnen. "

Ontzettend boos

Een week was Speelman in Ivoorkust, één van de landen waar de actie van NPO 3FM zich op richt. "Toen ik daar twee dagen was, bekroop me het gevoel dat ik vorig jaar ook had. Hoe kan dit gebeuren en dat niemand dat weet? Dat maakt me ontzettend boos."

In Ivoorkust ging de in Houten geboren DJ op pad met lokale vrijwilligers van het Rode Kruis. "We kwamen aan in de hoofdstad Abidjan. Ook daar kom je al snel in achterstandswijken terecht. Dat is al vreselijk om te zien, maar daarbuiten is het helemaal niks."

Met een Rode Kruis jeep reed Speelman het binnenland in. "Mensen zijn echt afgesloten van alles. Ik sprak met een meisje van negentien, Odyle. Zij had net een paar weken daarvoor haar kindje verloren aan de gevolgen van longontsteking. Het enige dat ze nog had was de geboorteakte en een dekentje. Waar is je kindje begraven, vroeg ik. Dat wist ze niet. Ergens langs de kant van de weg, vermoedde ze. De volgende dag moest ze gewoon weer aan het werk."

Het is een van de weinige momenten dat Speelman stil is. "De mensen daar zijn echt kansloos. Daarom moeten we actie ondernemen." Voor zijn reportage bezocht hij een kliniek. "Daar sprak ik met een dokter van mijn leeftijd, 28. Die liet zijn afdeling zien met verroeste bedden en vloeren met gaten erin. Hij had wel een zuurstofcylinder met één mondkapje. Maar na doorvragen bleek die cylinder al twee weken leeg."

"Moet je nagaan, deze kliniek is er voor een gebied van 25.000 mensen. Als er een kortademig kind met longontsteking binnenkomt gaat het dood." Wat hebben jullie nodig, vroeg Speelman. Het antwoord liet zich raden. "Alles." De DJ: "Let wel hè, één mondkapje voor de hele kliniek."

Tijdens het gesprek laat Speelman het ene verhaal onmiddellijk volgen door een ander. "Tijdens ons bezoek kregen we een telefoontje uit een dorpje. Daar was een jonge vrouw met een ziek kindje. Bij aankomst duwde de vrouw, Felicien, het kindje meteen in de handen van de dokter. Bleek het kind ingezwachteld om haar borst op advies van de medicijnman, terwijl ze kortademig was. De arts heeft die zwachtel meteen verwijderd en haar antibiotica gegeven."

Twee dagen later was hij weer in het dorp en ging het veel beter met het kindje. "Voor een kuur van 4 euro. Het is ongelooflijk wat het Rode kruis kan doen met dat geld. Dat kindje is gered, daar haal ik mijn energie uit."

Kom bij Speelman niet aan met verhalen over minder opbrengsten, zoals afgelopen jaar in vergelijking met 2014. "Daar gaat het niet om. De opbrengst was uiteindelijk meer dan acht miljoen. Het gaat niet om records, het gaat om de actie en wat je met dat geld kunt doen. Afgelopen jaar heeft het Rode kruis nu al meer dan 100.000 mensen in conflictgebieden geholpen. Hoezo is het dan geen succes?"

Niet met vingertje wijzen

Dat sommige mensen in Nederland roepen dat ze beter geld kunnen inzamelen voor de armoede in het eigen land, maakt hem niet boos. "Dat heeft geen zin. Ik ga niet met een vingertje wijzen. Als je weerstand gaat bieden, krijg je alleen maar meer tegendruk. Ik leg het verhaal uit. Ik heb zelf ook familie die het lastig heeft en er alles aan moet doen om de kinderen naar school te krijgen. Als je dan vertelt hoe het er daar aan toe gaat, krijg je begrip."

42 procent van de mensen leeft onder de armoedegrens in Ivoorkust. "Dat betekent dat ze leven van minder dan 1,25 dollar per dag. Heeft de rest het dan goed? Nee, die hebben het ook ruk", benadrukt hij. "Nu komen die familieleden zelf in actie voor 3FM Serious Request. Medemenselijkheid en empathie, dat heeft iedereen in zich. Als je iemand bloedend op straat ziet liggen, kom je ook in actie. Zo is dit ook."

Podium

Tijdens 3FM Serious Request, van 18 tot en met 24 december, rijdt hij vanuit Breda het land door om acties onder de aandacht te brengen. "Want die mensen verdienen een podium. Sommigen zamelen al maanden geld in, nog voordat het doel bekend werd."

En na nieuwjaar? Dan werkt Speelman weer aan het optuigen van zijn kersverse middagprogramma, tussen 14.00 en 16.00 uur op NPO 3FM. Serious Request is echter nooit ver weg. Hij laat een foto op zijn telefoon zien. "Dit is het tentenkamp waar ik vorig jaar was. Op die manier vergeet ik niet waarvoor ik bezig ben."