Europese Unie president Donald Tusk presenteert vrijdag op een EU-top in Malta ''concrete voorstellen om de mensensmokkel en het verdrinken van migranten vanuit Libië naar de EU te bestrijden".

Dat zei hij donderdag na afloop van een ontmoeting met de Libische premier Fayez Seraj. Hoe de plannen van Tusk er concreet uitzien is nog niet bekend. 

De premier van de Libische eenheidsregering erkende dat samenwerking met de EU van ''het grootste belang” is maar zei ook ''te hopen dat het Europese mechanisme in de praktijk” kan werken. Daarnaast hintte hij dat Libië meer financiële steun van de EU nodig heeft.

Tusk en Seraj bespraken onder meer hoe de samenwerking tussen de EU en Turkije werkt, waardoor een einde is gekomen aan de grote stromen vluchtelingen via de oostelijke kant van de Middellandse Zee, zei Tusk. ''Het is nu tijd om ook de centrale route vanuit Libië naar Italië af te sluiten. Ik verzeker u dat dit mogelijk is, als we vastberaden zijn.”

Maatregelen

In een conceptversie van de zogenoemde Malta Verklaring waar de regeringsleiders vrijdag mee zouden moeten instemmen, staat een reeks maatregelen opgesomd. Het versterken en uitbreiden van de training van de Libische kustwacht staat bovenaan, gevolgd door het bevorderen van terugkeer van de voornamelijk Afrikaanse migranten.

Daarnaast moet iets worden gedaan aan de dramatische situatie in de Libische detentiekampen waar migranten verblijven. Daarvoor wordt de samenwerking met de VN-organisaties UNHCR en IOM versterkt. Verder wordt buurlanden van Libië steun in het vooruitzicht gesteld. In eerste instantie zou 200 miljoen euro moeten worden vrijgespeeld.

De beoogde migratiedeal met Libië krijgt veel kritiek van hulporganisaties en EU-parlementariërs, vooral omdat rechten van migranten niet kunnen worden gegarandeerd. 

Tweede Kamer

De Tweede Kamer wil alleen een vluchtelingenakkoord met Libië sluiten als kan worden gegarandeerd dat mensen in dat land veilig en humaan worden opgevangen. Een meerderheid van de Kamer schaarde zich donderdag achter een voorstel van de ChristenUnie.

Veel Kamerleden toonden zich tijdens het debat al sceptisch over een deal met Libië, enigszins naar het voorbeeld van het migratieakkoord met Turkije. D66'er Kees Verhoeven zei dat grote terughoudendheid is geboden in zaken doen met Libië. Hij wees erop dat het land geen centraal gezag kent en dat de rechten van vluchtelingen er niet kunnen worden gegarandeerd. PvdA'er Michiel Servaes deelt deze vragen en zorgen.

Volgens de SP is er geen deal mogelijk met Libië. "Met wie moeten we zaken doen", vroeg Harry van Bommel. GroenLinks deelt die mening.

Malta

Op de informele top op Malta komen vrijdag de regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten en verschillende vertegenwoordigers van de Europese Unie bijeen. De Britse premier Theresa May is niet aanwezig bij de bijeenkomst. 

Op het programma staan onder meer de toekomst van de EU na de 'Brexit', het herstellen van het vertrouwen van de burger in de Europese Unie en de vluchtelingenproblematiek.