Sloegen in 2015 al een recordaantal mensen op de vlucht, ook in 2016 blijven vluchtelingen naar Europa komen. Dit zijn de belangrijkste punten om de problematiek te kunnen volgen.

Al jaren steken vluchtelingen uit het Midden-Oosten en Afrika de Middellandse zee over.

In gammele bootjes waarop meestal veel te veel mensen zitten weten tienduizenden mensen de Griekse, Italiaanse of Spaanse kust te bereiken. De helft van hen komt uit Syrië, een groot deel uit Afghanistan en verder vooral uit Irak, Pakistan, Eritrea, Somalië en Nigeria.

Een recordaantal van hen kwam in 2015 om het leven, zeker 3.770 mensen vonden tijdens hun oversteek de dood. Griekse en Italiaanse autoriteiten hebben meerdere malen aan de bel getrokken omdat ze de stroom vluchtelingen, die vooral ’s zomers toeneemt omdat de zee dan rustiger is, niet aankonden.

De beelden van het dode lichaam van de 3-jarige Alan Kurdi, dat begin september 2015 aanspoelde op het strand van de Turkse badplaats Bodrum, zorgde internationaal voor grote verontwaardiging.

De foto's werden snel op internet verspreid, regeringsleiders reageerden geschokt en onder meer in Nederland werden verschillende acties in het leven geroepen om vluchtelingen bij te staan. De foto's versnelden tijdelijk het overleg van de Europese Unie over de vluchtelingenproblematiek en ook in het Nederlandse kabinet werd de druk opgevoerd om te komen met een goede oplossing voor vluchtelingen in Nederland.

Vooral de oversteek van Turkije naar Griekenland is populair omdat die boottocht kort duurt.

Vervolgens trekken de meeste vluchtelingen over de Balkan Europa in, maar de grote stroom mensen zorgde in verschillende landen afgelopen jaar voor onrust. Macedonië riep de noodtoestand uit, Hongarije en Slovenië gaven aan de exodus niet aan te kunnen en ook Kroatië wist zich nauwelijks raad met de vluchtelingenstroom. Onder meer tussen de Grieks-Macedonische, tussen de Slovaaks-Kroatische en tussen Kroatië en Hongarije werden hekken gebouwd om de vluchtelingen te stoppen.

Duitsland was eerder genereus met de opvang van vluchtelingen, maar stelt zich inmiddels terughoudender op. 

De Duitse bondskanselier Angela Merkel beloofde in september alle mensen die op de vlucht waren voor oorlogsgeweld opvang in Duitsland. Hierop groeide de groep vluchtelingen die door Europa op weg was naar Duitsland. Later besloot ook Duitsland de grenscontroles bij Oostenrijk juist op te voeren omdat het land de grote stroom mensen niet meer aankon.

In Nederland worden sinds september intensievere grenscontroles gehouden.

De marechaussee is steekproefsgewijs aan het controleren langs wegen, op vliegvelden, in internationale treinen en op het water. Sinds kort zijn de controles geintensiveerd en moet het verkeer rekening houden met files door verplicht langzaam rijdend verkeer.

Met de komst van vluchtelingen naar Nederland groeit ook het sentiment tegen de asielzoeker.

In verschillende plaatsen zijn demonstraties georganiseerd tegen de komst van asielzoekercentra. Zeker na de oudjaarsnacht in het Duitse Keulen, waar honderden mannen en vrouwen zijn aangerand door onder meer asielzoekers, groeit de weerstand tegen de komst van vluchtelingen. Ook al loopt het onderzoek naar de daders in Keulen nog en heeft de Duitse politie inmiddels bevestigd dat het in elk geval niet om mannen uit Syrië, Afghanistan of Irak gaat (voor Duitsland belangrijke vluchtelingenlanden), toch zoeken demonstranten uit verschillende regio's elkaar steeds vaker op en gaan de straat op. 

Ondertussen zoekt Europa al lange tijd naar een eensgezinde oplossing voor de vluchtelingenstroom.

Volgens het plan dat er nu ligt zou Turkije alle vluchtelingen die illegaal de oversteek naar Europa maken terugnemen. De erkende vluchtelingen mogen dan alsnog middels een luchtbrug naar Europa komen en de rest moet Turkije tegenhouden. Turkije wil in ruil hiervoor dat de visumplicht voor Turken wordt opgeheven en dat de onderhandelingen over toetreding tot de EU worden versneld. Daarnaast zou Turkije miljarden extra krijgen om de opvang van vluchtelingen beter te organiseren. Het conceptplan stuit wel op veel kritiek omdat Turkije regelmatig de mensenrechten schendt en de persvrijheid er in het geding is.

Hulporganisaties trekken regelmatig aan de bel over welke gevolgen de halfslachtige aanpak van de Europese Unie op de vluchtelingencrisis heeft.

Mensen verdwijnen in de illegaliteit omdat er geen veilige legale vluchtroutes worden geboden.  Kinderen die alleen reizen of die hun ouders zijn kwijtgeraakt, komen in handen van drugsbendes en groepen die hen gebruiken als sekswerker of slaaf. Ook zijn er steeds meer gevallen bekend waarbij vluchtelingen worden mishandeld door autoriteiten omdat ze, ondanks waarschuwingen, toch proberen door te reizen.