Joshua Ferris - Zo Kwamen We Aan Het Eind

Na de gouden www-tijden belandde ook de reclamewereld in killing fields: op een peperduur bureau in Chicago zit het personeel hun tijd uit onder het zwaard van Damocles.

In Zo Kwamen We heeft internet zijn beste tijd gehad. De gouden bergen die ieder voor ogen stonden, zijn inmiddels afgebrokkeld tot broze heuveltjes van afvalmetaal. Toch komt Ferris' boek niet als mosterd na de maaltijd. Wat zijn reclameteam meemaakt en ervaart in deze onzekere periode, wordt weliswaar gekoppeld aan de teloorgang van de webhype, maar is het soort tijdloze boek als Kaas van Willem Elsschot: tegenslag in het bedrijfsleven en de gevolgen voor de betrokkenen.

Luxe welvaart

Wat de zaken rond 2002 echter zo op scherp zette, was niet alleen de desillusie nadat de roze zeepbel uit elkaar was gespat. De bedrijfskassen waren wijd opengezet zodat elk aankomend ontwerpertje al direct voor een prachtig salaris aan de slag kon. En die razendsnelle welvaartsontwikkeling maakte te veel mensen onvoorzichtig als het ging om de aanschaf van dure huizen met net zulke dure interieurs en glimmende Beamers in de garage.

Tantalus

Het verlies van en de zorg om de hypotheken en lifestyle zijn belangrijke issues voor het personeel van dit zieltogende bureau in Ferris' roman. Door teruglopende inkomsten en het verlies van vele accounts, hebben ze veel te veel tijd om duimen te draaien en zich te verdiepen in hun kopzorgen. Ze omzeilen dat lange tijd door vluchtig geroddel bij de koffiemachine en in de pauzes, totdat de een na de ander bij de baas wordt geroepen en die Tantaluskwelling met een 'u kunt gaan'-opmerking bezegelt.

Menselijker leed

In eerste instantie lijkt Zo Kwamen We wel een aflevering uit de reclameserie van Jiskefet, waar halverwege een schrijver aan boord is gekomen die een zwartgalliger wending aan het verhaal gaf. Ferris behoudt lang zijn ironische, gnuivende toon, maar verschaft die gaandeweg een scherper en ook menselijker geluid naarmate het ontslag nadert en door die benauwdheid de zielen bloot komen te liggen. De zorg om de hypotheek maakt steeds meer plaats voor essentiële crises die de werknemers kwellen aangaande hun gezondheid, hun familie, hun kinderen en al wat echt telt in het leven

Balorigheid

De balorigheid van het reclameteam slaat dus om in menselijk drama. Het bedrijfsleven kan een zware wissel trekken op de gemoedstoestand van werknemers, zeker als hun toekomst op het spel staat. Ferris maakt het nog sterker door de vertelpersoon de kritische zelfreflectie mee te geven: "Werden wij ook eigenlijk niet gewoon overbetaald voor onderprestaties?"

Alsof het een katholiek schuldgevoel betreft over de vereffening van Bovenaf, waardoor ze het ene plek kunnen geven en naar een oplossing gaan zoeken. Dat is trouwens wel écht Amerikaans, dat eeuwige optimisme en die positieve instelling. Zij hebben immers geen sociaal vangnet zoals hier.

Amerikanen móéten door, hoe je het ook wendt of keert, en hebben dat optimisme nodig als brandstof. Gek genoeg tref je daarna zulke mensen blijmoedig aan als bijvoorbeeld hulp bij een pompstation, terwijl je juist hier de mopperaars aantreft die elke maand hun bankrekening gratis gespekt zien. Zo Kwamen We Aan Het Eind is dus niet alleen een roman over onzekerheid in het bedrijfsleven, maar ook over het onverwoestbaar Amerikaanse positivisme. Gezien al dat gezanik in Holland dus eigenlijk best wel leuk (en leerzaam) om te lezen.

Uitgeverij: Nieuw Amsterdam
Oorspronkelijke titel: Then we came to the end

Bestel dit boek direct:


Zo kwamen we aan het eind
J. Ferris

Tip de redactie