De Brand Van Istanbul - Jason Goodwin

Paniek in het Istanbul van 1836. Tien dagen voor de troepeninspectie van de Nieuwe Garde, wordt een gruwelijk verminkt lichaam van één der cadetten gevonden. Drie zijn er vermist. Aan eunuch Yashim Togalu om deze misdaden op te lossen.

Die paniek heerst overigens vooral in de hoogste echelons van het Ottomaanse rijk, waar de eerste historische thriller van historicus Jason Goodwin zich afspeelt. Hoewel het gevreesde en iets te machtige Ottomaanse elitekorps van de janitsaren tien jaar geleden op bevel van de sultan werd vermorzeld door de Nieuwe Garde, vreest de legerleiding dat de overlevenden met de moorden een bloedige wraak aankondigen.

Onder de oppervlakte van de kosmopolitische metropool broeit het op een andere manier: moderne, westerse elementen kruipen langzaam de traditionele Turkse wereld in, al dan niet op het gezag van de sultan zelf. Niet iedereen is daar even gelukkig mee. Een geheime organisatie, moderniteit versus traditionalisme, moorden die daarmee samen lijken te hangen; we hebben nu slechts een held nodig die ons uit de brand helpt en voilá, een thrillerplot is geboren.

Eunuch met ballen

Deze held komt tot de lezer in de vorm van eunuch Yashim Togalu. Hij krijgt van de seraskier, de opperbevelhebber van de Nieuwe Garde, de belangrijke opdracht de moorden te op te lossen voor een politiek gezien belangrijke troepeninspectie van de Garde plaatsvindt. Hoewel Yashim een eunuch is kan hij gerust een man met ballen worden genoemd. Niet alleen maakt hij als een James Bond avant la lettre hooggeplaatste vrouwen het hof, hij overleeft ook met gemak talloze moordaanslagen en wilde achtervolgingen door de uithoeken van Istanbul.

Onderwijl neemt hij ook nog eens het voortouw bij het blussen van een grote brand en als klap op de vuurpijl kan Yashim voortreffelijk koken. Als eunuch gaan voor Yashim bovendien poorten open die voor anderen gesloten blijven; denk alleen maar aan de harem, waar hij een warme vriendschapsband onderhoudt met de valide sultan, de machtige moeder van de zittende, onbenullige sultan.

Het rijke Istanbul

Goodwin let op de kleintjes en heeft de nodige bladzijden uitgetrokken om zijn plot draadje voor draadje uit te spinnen. Daar gaat hij nogal ver in; hele hoofdstukken worden gewijd aan de culinaire uitspattingen van Yashim. Hoewel het nut van dergelijke beschrijvingen met het verloop van het verhaal weinig van doen hebben, schept hij er - zoals het een historicus betaamt - wel een geweldige sfeer mee.

Hij neemt de lezer mee naar het Istanbul als politiek epicentrum van het Ottomaanse rijk dat op het randje van modernisering staat, nog voor het rijk honend de 'zieke man van Europa' werd genoemd door andere Europese mogendheden. Istanbul bruist: ambigue köçek-dansers, haremmeisjes, marktplaatsen, moskees, badhuizen, paleistuinen, cafés en badhuizen sieren Goodwins narratief. Hij weet wat hij neerkalkt, als expert in en passioneel liefhebber van de Byzantijnse en Ottomaanse historie en cultuur.

Teveel details

Dat eindeloze gemier in de kantlijn dat zo eigen aan Goodwin is, werkt echter in sommige gevallen storend. Elke detail en beweging van de personages wordt neergepend, tot aan het tuiten van de mond en draaien op de hakken toe. Dat levert een totaalbeeld op, maar ook meer dan eens gekunstelde zinnen. Een goede schrijver kent de kunst van het weglaten. De grote detaillering sijpelt ook door in de plot, wat ervoor zorgt dat de lezer zijn koppie er vanaf het begin goed bij moet houden.

Met korte, rap opeenvolgende hoofdstukken maakt Goodwin grote sprongen in tijd en plaats. Gebeurtenissen of minieme details uit het begin van het boek blijken van cruciaal belang voor de latere ontknoping. De spanning in het verhaal komt daardoor traag op gang en het lijkt alsof Yashims eureka-moment pardoes uit de lucht komt vallen. Goodwin heeft er wel degelijk zorgvuldig naar toegewerkt, maar hult de boosdoeners lange tijd in nevelen.

De sfeerbeschrijving is uiteindelijk de grote triomfator in Goodwins fictiedebuut. Dit is geen slap aftreksel van duizend-en-een-nacht maar het échte werk, opgesmukt met talloze interessante feiten over de Byzantijnse en Ottomaanse cultuur. Dat Yashim, die in z'n eentje de grote held speelt een ietwat ongeloofwaardige superheld is, nemen we maar op de koop toe.

Uitgeverij: De Bezige Bij
Oorspronkelijke titel: The Janissary Tree

Bestel dit boek direct:


De brand van Istanbul
Jan Goodwin

Tip de redactie