Hoop en Andere Gevaarlijke Verlangens - Laila Lalami

Vier mensen uit Marokko wagen de illegale oversteek naar Europa in een gammel rubberbootje. Wie zijn ze, wat zijn hun motieven?

De uit Marokko afkomstige, in de VS woonachtige Lalami levert met dit boek haar debuut af. Het zijn vier verschillende verhalen die een gezicht moeten geven aan de tienduizenden die de oversteek wagen bij de Straat van Gibraltar. Voor zover Lalami hier al in slaagt, komt het boek ook nog eens erg laat, in die zin dat er al een heleboel van dit soort boeken gepubliceerd zijn.

Inzicht in Europa

Evenals in die andere publicaties, ontbeert bij de personages van Lalami ook het inzicht van wat er in het door hen begeerde toekomstland speelt. Als ze denken aan dat lonkende continent overzee, blijft de dromen onveranderd steken in de uitgesleten platitudes: een mooie auto, een wasmachine, een riant huis met oprijlaan.

In Marokko kijken ze veel televisie, getuige dit boek, maar blijkbaar is er geen één zender die inspeelt op de actualiteiten van het Europese continent: de problematische integratie, de enorme werkeloosheid, en de niet geringe eisen waaraan een gemiddelde Europese burger moet voldoen, een immigrant al helemaal. Een schoolopleiding, vakkennis, een specialisatie. En met dat alles op zak is het nog lastig aan de bak te komen.

Obstakels

Neem Halima; een analfabete vrouw die door haar man wordt mishandeld. Ze kan niet veel anders dan wat verstel- en schoonmaakwerk, maar heeft tóch haar hoop gevestigd op een rijk leven in Europa. Of Faten, een godsdienstwaanzinnige die blijkbaar geen sjoege heeft van het overzeese seculiere geworstel met al die extremistische radicalen.

Het kan ook evenwel dat Lalami door een ander personage, Murad, laat zien hoe zulke inzichten worden verdrongen omdat ze als een obstakel tussen de mensen en de hoop staan. Hoop of dromen? Murad beseft een jaar na zijn mislukte overtocht, dat dit is waarmee hij het zal moeten doen, en geeft zijn glanzende toekomstvisioenen op om zich te focussen op wat hij aan mogelijkheden kan creëren in zijn thuisland.

Corruptie

Waar Lalami geen doekjes om windt, is het verlammend corrupte systeem waarin mensen zich staande moeten zien te houden. Veel is te koop; echtscheidingen, diploma's, baantjes, mits je geld of de juiste connecties hebt. En dan is er die oneerlijkheid jegens vrouwen, die rechters moeten afkopen om van hun bierdrinkende horken van kerels af te komen die hun zuurverdiende geld ook nog 's naar de kroeg brengen.

De onrechtvaardigheid is om van uit je vel te springen, en ook dit boek bewijst weer eens te meer dat immigratie slechts bij uitzondering een individuele oplossing is. Zolang men op deze manier aan blijft modderen, zullen dromen blijven bestaan, niet gehinderd door goede voorlichting over de realiteit in Europa. Een realiteit van vervelende werkgevers, lange dagen, hypotheken, belastingaanslagen, zorgverzekeringen, polissen, leningen aflossingen, pensioenen, en al die andere financiële kopzorgen voor slapeloze nachten die vaak gepaard gaan met mooie auto's op de oprijlaan.

Onderbelicht

Al is Lalamis proza mooi gestileerd en kan ze een adequaat beeld oproepen van het dagelijks leven van deze gelukszoekers, schort er toch wel een en ander aan de uitwerking. Sommige personages die zij introduceert verdwijnen zonder slotfase, terwijl ze met hen toch nieuwsgierigheid heeft gewekt. Wat gebeurt er bijvoorbeeld met het meisje Noura dat onder invloed van Faten aan de hoofddoek is gegaan en haar (moderne) ouders tot wanhoop drijft?

De essentie van die ommekeer blijft onderbelicht, want onduidelijk is of dit een van de voorbijgaande bevliegingen is waar Noura wel vaker last van heeft. Ook de transformatie van Faten zelf die opeens als prostitué in Madrid opduikt, komt uit de lucht gevallen. Het zijn juist interessante gevallen van een catharsis waar je als lezer wel meer van zou willen weten, maar daar geeft dit boek geen antwoord op. In het geval van Murad is ook niet te peilen of Lalami diens keuze om aan zijn eigen land te gaan werken toejuicht, of dat hij gewoon een gedesillusioneerd man is.

Zo blijft het een te oppervlakkig boek met vier momentopnamen; die tragisch zijn, dat wel. Maar dat wisten we al. Het zou toch zinvoller zijn als dit soort boeken nou eens terechtkwamen bij de machtshebbers die al die levens van hun burgers lopen te versjteren.

Uitgeverij Sirene. Oorspronkelijke titel: Hope And Other Dangerous Pursuits.

Bestel dit boek direct:


Hoop en andere gevaarlijke verlangens
L. Lalami

Tip de redactie