De nieuwe literaire sensatie van de sophisticated East Coast levert een indrukwekkend debuut af - het is bijna intimiderend.

Pessl is de droom van de contemporaine uitgever. Ze is 27 jaar jong, erg aantrekkelijk, van onberispelijke komaf en heeft opmerkelijke literaire talenten. Het soort schrijver op wie New Yorkse publicisten verzot zijn, omdat ze het erg goed doen op feestjes ten bate van de promotie van Het Boek. Al was Penguin er als de kippen bij om te zeggen dat het hen beslist niet om de looks van de schrijfster was te doen. Dat klinkt heel integer, en of het nu waar is of niet: al voor de publicatie werd er op internet al druk gespeculeerd over een 'nieuw talent met brains én body die de boekenwereld bij storm zou veroveren'.

Blue van Meer

Zoiets wekt nogal wat verwachtingen, zeker omdat de buzz was dat Pells debuut een mix zou zijn van Donna Tart, Hitchcock en Nabokov. Daarmee hang je een behoorlijk grote vlag uit, maar Special Topics in Calamity Physics stelt geenszins teleur. Het verhaal gaat over Blue van Meer, een jong meisje dat haar moeder heeft verloren, en door haar zeer intellectuele vader door heel Noord-Amerika wordt gesleept. Uiteindelijk belanden ze in het stadje Stockton in North Carolina waar de school hoog aangeschreven staat. Blue komt in contact met de Bluebloods, een zeer exquise, superelitair clubje studievrienden dat elke zondag bij Hannah, een docent, gaat dineren. Het moordmysterie is dat Hannah in een strop de dood vindt. Die twist geeft Pessl al in het eerste hoofdstuk weg, en de rest van het verhaal wordt verteld in flashback naar die gewraakte dag.

Namedropping

Blue is een omgevallen boekenkast. Op elke pagina refereert ze aan titels van fictie en non-fictie, citaten van wijsgeren, films, gedichten. Het kind is de natte droom van George Steiner die ervoor pleitte dat mensen zoveel mogelijk uit hun hoofd moeten leren - kom je in een situatie waarin je niets meer hebt, dan kun je nog altijd terugvallen op de inhoud van je schedeldak. Naast die namedropping waarmee je gaten in een wegdek zou kunnen slaan, zijn de hoofdstukken ook nog 's vernoemd naar klassiekers uit het literaire canon: Wuthering Heights, Les Liaisons Dangereuses, A Portrait of an Artist as a Young Man, Metamorphoses, enzovoorts. En uiteraard heeft Wunderking Pessl deze titels niet zomaar gekozen: inhoudelijk verwijzen ze naar de thematiek uit die boeken.

Te erudiet?

Even lijkt Pessl hierdoor te opdringerige erudiet, of zeg maar uitsloverig. Echter, haar vader is een eloquente man die zijn telgje van kindsbeen af aan heeft volgepropt met boeken en wijsheden in plaats van speelgoed, poppen en andere pedagogische noodzakelijkheden. Dus Blue kan haar omgeving eigenlijk alleen maar plaatsen via haar boekenwijsheid. Als ze aanvankelijk door de Bluebloods wordt genegeerd, citeert ze volop van het plankje publicaties over vreemde eendjes in de bijt. Als diezelfde studievrienden, zoals elitaire tieners betaamt, experimenteren met seks en drank en nog meer drugs, zijn haar auteurs haar enige orakel. We misten daarom Jane Austens Emma in het rijtje, als de bleue Blue een make-over krijgt van de twee meisjes uit de club die haar andere kleren aantrekken en lippenstift opsmeren zodat ze kan deelnemen aan hun scabreuze odyssees.

June Bugs

Is die opbouw al om van achterover te vallen, Pessl heeft ook nog 's humor. Haar vader heeft het charisma van George Clooney en verslijt de ene vriendin na de andere. Blues argeloze registratie van hun smeekbeden als ze worden gedumpt, hun smachtende liefdesbrieven en hun ontelbare boodschappen op antwoordapparaten, is buitengewoon geestig. Ze noemt ze de 'June Bugs'.

Kwikzilver

Die humor is een van de sterke punten in Pessls stijl. Als vanzelfsprekend schrijft ze erg academisch, met weelderige zinnen. En bij het lezen van haar proza is er na een aantal paragrafen iets opmerkelijks te constateren. Waar ze echt in haar element moet hebben gezeten lijken sommige alinea's als kwikzilver uit haar pen te zijn gevloeid, andere stukken komen meer geconstrueerd over - al zijn ze niet minder virtuoos. Haar taalbeheersing, komisch/ironische vergelijkingen en gepolijste zinnen maken zonneklaar dat dit geen eendagsvlieg is. Ze heeft nog net niet die vloeiende perfectie van bijvoorbeeld Sarah Dunant, die haar woorden als een harp weet te bespelen, maar dat dit desalniettemin een overrompelend debuut is staat buiten kijf. Miss Pessl heeft met een gouden handje de literaire 20ste eeuw omspannen, en zal in de 21ste ongetwijfeld indruk blijven maken.

Marisha Pessl - Special Topics in Calamity Physics. Uitgeverij Penguin. (De vertaling, Calamiteitenleer Voor Gevorderden, verschijnt september 2006 bij uitgeverij Anthos)