Na zijn debuut-thriller Dood Van Een Rode Heldin, schroeft Xialong zijn nieuwe thriller een tandje hoger door zijn verhaal op wereldtoneel te plaatsen.

De échte literaire thriller bestaat doorgaans uit twee hoofdelementen: een tergend spannend plot - meestal een gruwelijke moord of een verdwijning - en een rijke psychologische lijn, meestal bestaande uit de zieleroerselen van de hoofdpersoon. De Chinese Qiu Xiaolong was zich hier wel degelijk van bewust, gezien de enthousiaste ontvangst van zijn debuutthriller Dood Van Een Rode Heldin. Hij heeft het nu nog bonter gemaakt door ook de wereldpolitiek te betrekken in zijn nieuwste opus.

De bijl erin

Chen Cao - hoofdinspecteur bij de politie van Shanghai - worstelt in Een Delicate Dans niet alleen met de zaak van een door bijlen bewerkt lijk in het Bundpark, maar tevens met de mysterieuze verdwijning van Wen Liping. Zij is de echtgenote van kroongetuige Feng in een belangrijke rechtzaak rondom Chinese mensensmokkel in de Verenigde Staten en tot overmaat van ramp lijkt zij van de aardbodem verdwenen als Uncle Sam een afgevaardigde stuurt om haar op te halen. Aangezien manlief Feng de lippen stijf op elkaar houdt zolang zijn vrouw hem niet vergezelt in Amerika, zal China smadelijk gezichtsverlies lijden als zij niet snel boven water komt. Chen moet op bevel van zijn superieur opdraven om de Amerikaanse afgevaardigde 'gezellig' te vermaken, en vooral de indruk wekken dat China alles prima onder controle heeft - en wel degelijk mee wil werken aan de zaak.

De crux

Met de komst van de uiterst aantrekkelijke U.S. Marshal Catherine Rohn doen het lijk in het Bundpark en de zoektocht naar Wen Liping er niet meer zoveel toe. Zij vormen slechts de magere kapstok voor de werkelijke crux van Xiaolongs 'thriller'; de gespannen relatie tussen China en de Verenigde Staten, ingegeven door wederzijds wantrouwen sinds China het communistische systeem heeft ingevoerd in 1949. China wordt tegen wil en dank vertegenwoordigd door Chen, Amerika uiteraard door Catherine.

Culturele Revolutie-naweeën

Goedsul Chen is subliem uitgewerkt tegen de achtergrond van het roerige en economisch bloeiende Shanghai. De stad gaat gebukt onder de groeiende frictie tussen sluimerend kapitalisme en het allesoverheersende communistische ethos. De littekens van de Culturele Revolutie zijn nog zichtbaar. Chen worstelt met het systeem. Sinds de hervormingen van Deng Xiaoping mogen dan wel de eerste stappen op weg naar een vrijere markt zijn gezet, de Partij heeft de touwtjes nog altijd stevig in handen en voert als zodanig een strakke controle over Chen, wat hem ervan weerhoudt open kaart met iedereen te spelen. Dit gegeven frustreert hem enorm en hij voelt zich derhalve zeer ongemakkelijk tegenover de wantrouwende Catherine én zijn superieuren.

Triades

Ondertussen is ook de beklemmende en onzichtbare hand van de triades - geheime criminele bendes die een lieve duit aan mensensmokkel verdienen - alom aanwezig. Dat maakt dat Chen zich als een behendige 'karakterdanser' tussen de verschillende belanghebbenden moet bewegen. Om hen allen tevreden te stellen, en om andere betrokkenen niet in het minste gevaar te brengen.

Één-kind policy

Xiaolong verlangt als auteur veel van zijn lezerspubliek. De plot lijkt zich traag te ontvouwen, maar de gedachten, opmerkingen en verwijzingen naar gedichten van Chen razen over het papier. In de Chinese cultuur spreekt men niet alles openlijk uit, maar aan de andere kant wringt Xiaolong zich in vreemde, onnatuurlijke bochten om bepaalde delicate elementen uit de Chinese cultuur vooral maar uit te leggen aan de onwetende lezer. Logisch natuurlijk, met een uitermate stereotype Amerikaans personage die wél een studie Sinologie heeft gedaan, maar geen snars snapt van de huidige Chinese cultuur en context. Hoe ongeloofwaardig dat ook moge zijn; door dit gegeven weet de auteur de lezer wel een keur aan prikkelende politieke topics voor te schotelen, zoals de bekritiseerde één kind-politiek, welke dan wel weer van zowel Chinese (Chen) als Amerikaanse (Catherine) kant oerdegelijk genuanceerd en verdedigd wordt.

Veredeld klankbord

Toch past Xialong ervoor om écht de diepte in te duiken. Wellicht is deze makke te herleiden tot het feit dat hij tegenwoordig zelf in de Verenigde Staten woont en zich niet meer in de hedendaagse Chinese realiteit kan wentelen. Het thema - China versus de Verenigde Staten - had spetterend uit kunnen pakken, maar hoewel de Chinese zijde fantastisch is uitgewerkt steekt de Amerikaanse Catherine nogal povertjes af tegen Chen en lijkt haar personage slechts een veredeld klankbord voor de Chinese inspecteur. Als er dan ook nog eens een semi-romantisch verhaallijntje om de hoek komt kijken, stuit het clichéfeest met ongekende kracht tegen de borst. De titel verwijst dan niet alleen naar Chen's positie, maar ook naar de uitwerking van de plot: ook deze blijkt een delicate dans te zijn waarin hier en daar wat schoonheidsfoutjes te bespeuren zijn, maar die door de bank genomen wel degelijke performance oplevert.

Qiu Xiaolong - Een Delicate Dans
Oorspronkelijke titel: A Loyal Character Dancer
Uitgeverij: Signature


Bestel dit boek direct:


Een delicate dans
Q. Xiaolong