Een lofzang op de daden van een heldhaftige grootvader is tevens een verslag van de zoektocht naar wie Umbgrove zelf nu eigenlijk is.

Vlak na het einde van de Tweede Wereldoorlog schoten de zelfverklaarde verzetshelden als paddenstoelen uit de grond. Vrijwel ieder burgermannetje (m/v) beweerde in dienst te zijn geweest bij de Binnenlandse Strijdkrachten, hulpbehoeftige medemensen een onderduikadres te hebben aangeboden of toch maar in een stoere bui de fietsbanden van die vermaledijde Duitser leeg te hebben laten lopen. De échte helden daarentegen, zij die hun leven en dat van hun gezin waagden voor patria, waren dunner bezaaid en vooral een stuk bescheidener over hun daden. De grootvader van Arthur Umbgrove was één van hen.

Nazi-marionetten

Willem de Graaff - de heldenopa in kwestie - had zich in de jaren dertig van de vorige eeuw opgewerkt op de juridische afdeling van Philips en onderhield vanwege zijn functie nauwe contacten met politie en justitie in onder andere Duitsland. Toen de oude contactpersonen rap werden vervangen door nazi-marionetten knoopte De Graaff ook banden met deze 'vrienden' aan, al was het alleen maar omdat de Nederlandse autoriteiten daar belang bij hadden. Deze contacten bleken nuttig in de oorlog; op deze manier verkreeg De Graaff zeldzame uitreisvisa voor het neutrale Zwitserland en kon hij clandestiene papieren en filmrolletjes vrijwel moeiteloos de grens over smokkelen.

Opa's brieven

Hoe we dit allemaal weten? Arthur erft na de dood van zijn excentrieke grootvader een boerderij en vindt op zolder naast de berg onvermijdelijke troep ook dozen met brieven en papieren van zijn opa uit oorlogstijd. Arthur raakt geïntrigeerd en tot overmaat van ramp voor zijn vriendin zelfs lichtelijk geobsedeerd wanneer hij het spoor van zijn grootvader zelfs tot in Duitsland en Zwitserland volgt.

Lofzang

'Midden Op De Weg' lijkt op het eerste gezicht een boek als zo velen. Wéér een glorieus boek over een of andere Soldaat van Oranje. Niets is echter minder waar; het debuut van Umbgrove is niet zo middle of the road als zijn titel wel doet vermoeden. Umbgrove zingt wel degelijk een lofzang op de daden zijn heldhaftige grootvader, maar brengt tevens een verslag van de zoektocht naar wie hij zelf nu eigenlijk is. Met een nuchtere en zakelijke stijl rakelt hij liefdevolle anekdotes over zijn grootouders op, beschrijft hij de avonturen van opa zaliger, maar ook zijn eigen kijk op de huidige maatschappij. En dat die verloedert moge duidelijk zijn; Theo van Gogh wordt onder andere ritueel afgeslacht en hangjongeren belegeren huize Umbgrove in Amsterdam.

Twijfelen aan rolmodel

Arthur is een paniekvogel van de ergste categorie, zo blijkt wel uit de aangedikte, haast cabaretesk aandoende 'dreigingen' die hij beschrijft. Zijn grootvader was in zijn beste dagen ogenschijnlijk kalm, terwijl hij met relatief grotere gevaren te maken had. Maar staan we nu niet wederom aan de vooravond van een grote maatschappelijke catastrofe? Tussen de brieven, spannende verhalen en soms hilarische gebeurtenissen in het boek werpt Arthur een aantal prangende vragen op: waarom is hij niet zoals zijn grootvader, bij wie charme en overredingskracht aangeboren leken? Waarom is Arthur een sukkel, een rijkeluiskind, een nietsnut? Het relaas van de heldhaftige grootvader vormt de aanleiding voor gedegen zelfonderzoek, die nog eens wordt gefrustreerd als blijkt dat zijn grootvader het wellicht niet zo nauw met de waarheid heeft genomen. Twijfelen over je rolmodel: ga er maar eens aanstaan als je van nature de onzekerheid zelve bent.

Anachronisme

Dat is de motor van Umbgrove's geschreven debuut. Het is daarom bijna jammer dat essentiële delen uit de dikke duim van Umbgrove komen en vooral dat het te merken is aan de anachronisme gebezigd in de brieven van De Graaff aan zijn vrouw. Bijna, want eerlijk is eerlijk: écht hinderlijk is het niet. De meerwaarde van het boek is niet zozeer gelegen in de historische correctheid van het boek, maar meer in wat het doet met Arthur. Dat is subliem beschreven.

Arthur Umbgrove - Midden Op De Weg, Zo Hard Mogelijk
Uitgeverij: Contact