De Israëlische schrijver Amos Oz beschrijft de geschiedenis van zijn familie: hun verhaal is analoog aan de oprichting van de staat Israël.

Diaspora Europa

In de film El Abrazo Partido probeert Ariel, een jongen uit de joodse gemeenschap in Buenos Aires, een visum voor Polen te krijgen. Want in Europa, zo meent hij, daar is pas ware cultuur en vormt dus de ideale bodem voor kunstminners zoals hij. Zijn familie is Polen ontvlucht vanwege het moordzuchtige antisemitisme van de 20ste eeuw, en houdt hun hart vast voor Ariels plannen.

Dat joodse verlangen naar Europa met zijn rijke culturele geschiedenis, waar zij zo vele eeuwen lang enorme bijdragen aan hebben geleverd, dat is een van de Leitmotivs uit A Tale of Love and Darkness, de weergaloze roman van Amos Oz, die zijn familiekronieken optekent vanaf eind 19de eeuw, en daarmee het verloop schetst van een volk op de vlucht en een land in wording: Israël.

Melancholieke Russen

Als telg van Ashkenazische joden uit Rusland die net naar Jeruzalem ontsnapten voor WO2 uitbrak, is Amos' jeugd vergeven van de melancholie. Zijn ouders kunnen Tsjechov en Oom Wanja, Dostojevski en Toergnjev niet loslaten. Zij verlangen naar de boulevards met chique straatverlichting, waar zij op zaterdagavond gearmd naar de opera en het theater gingen, om daarna in een van de Bourgondische restaurants tijdens een laat maal na te praten over de artistieke waarden van het toneelstuk of de muziek. Het zijn belezen mensen, daar in Amos' wijk in Jerusalem onder toen nog Brits mandaat, en de auteur vertelt meeslepend over hun herinneringen aan het leven in de diaspora: 'On that fascinating yet murderous continent'.

Gepatenteerde joodse humor

Hun geschiedenis is des te aangrijpender, omdat Oz geen jammerklacht verkondigt. Integendeel. Hij vertelt het verhaal zoals het is, vanuit zijn ziel en met de geschiedenis als bekende gezel. Soms droef, soms droogkomisch met die gepatenteerde joodse humor, nooit als slachtoffer; al kwam hijzelf in Israël terecht vanwege het virulente antisemitisme in Oost-Europa, en zijn broers weigering om te vertrekken hem fataal werd. Zijn broer David: een Eurofiel pur sang, professor in literatuur, een fervent liefhebber van en contribuant aan de Europese cultuur, met een grondige afkeer van etnische strijd en rassenhaat.

David en zijn vrouw maakten de fout die miljoenen joden destijds maakten: ze vertikten het om te buigen voor het zwarte monster dat door Europa waarde, en konden gewoon niet geloven dat hun eeuwenlange plek in Europa werd bedreigd.

De mens, de geschiedenis

Oz geeft Israël een geschiedenis van mensen: niet de overheersende kakofonie van politici, bedrog, verraders en fundamentalisten. Hij springt voor- en achteruit naar het heden en het verleden, met niet kritiekloze maar altijd scherpe observaties van het Israëlische beleid, de nimmer aflatende strijd tegen de Arabieren, de politieke turbulentie, de gevarieerde samenstelling van de joodse vluchtelingen, familie-anekdotes en zijn leven in de kibboetz waar hij na de zelfmoord van zijn moeder naartoe gaat.

A Tale of Love and Darkness is een van de meest waardevolle boeken van deze tijd, en nog prachtig geschreven ook. Oz heeft zijn verhaal neergezet als een Korinthische tempel: onwrikbaar overeind, krachtig, en gevormd uit fraai geciseleerd beeldhouwwerk. A Tale of Love and Darkness - Amos Oz. Uitgeverij Nilsson & Lamm.


Bestel dit boek direct:


A Tale of Love and Darkness
Amos Oz