Uiterst interessante studie over de Rode Khmer-leider Pol Pot. De (Europese) subtitel van het boek luidt: 'The History of a Nightmare', en dat is precies waar dit over gaat.

Massagraven

In de film The Killing Fields uit 1984 zit een scène waarin een Cambodjaanse journalist is ontsnapt aan de terreurkampen van de Rode Khmer. De camera registreert het prachtige, smaragdgroene landschap van Cambodja waar de man doorheen loopt, totdat het beeld naar beneden zwenkt en de schoonheid van de natuur overgaat in een gruwel: de grond is bezaaid met duizenden lijken, slachtoffers van het regime van Pol Pot.

Moordregime

Het zijn beelden die door je hoofd spoken bij het lezen van de excellente studie van Short over Pol Pot, die een redelijk sereen volk met zijn abjecte ideeën naar de verdommenis heeft geholpen. Zijn totalitaire regime, dat was gebaseerd op marxistische denkbeelden, kostte aan anderhalf miljoen Cambodjanen het leven (een vijfde van de bevolking), met dank aan Pol's ijskoude mantra: "To keep you is no profit, to destroy you is no loss."

Historische misdadigers

Pol Pot, geboren als Saloth Sar, staat met Adolf Hitler, Joseph Stalin en Mao Tse Tung in de geschiedenisboeken gemarkeerd als een van de grootste massamoordenaars van de twintigste eeuw. In 1975 ontketende hij een revolutie die alle klassen gelijk zou schakelen en het bewerken van het land tot ideaal verheffen. In de talloze kampen waar de Cambodjanen werden ondergebracht, voerden gehersenspoelde bewakers een schrikbewind. De revolutie kleurde van rood naar bloedrood naar gitzwart.

Cambodja: een geschiedenis

Deze briljant geschreven, non-academische studie, waar Short gedurende 4 jaar informatie voor verzamelde en bronnen raadpleegde, is veel meer dan een weergave van de feiten. Short roert ook diepliggender zaken aan, zoals hoe het mogelijk is geweest dat Pot de kalme Aziaten zo massaal achter zich kreeg en ongehinderd zijn schrikbewind heeft kunnen handhaven. Hij was charismatisch, dat zeker, maar charisma en onderdrukking alleen zijn geen afdoende verklaring.

Short vergelijkt de tragedie van Cambodja met de nazi's in Duitsland, en de rode hel van het Sovjet-communisme: systemen waarbij het individu werd ontkend, dus niet anders dan met wrede onderdrukking en tirannie opgelegd kunnen worden. En Short gaat nog verder terug, naar de Cambodjaanse beschaving van Angkor eeuwen daarvoor, en de latere kolonisaties door vele grootmachten. Dat de oorlog tussen Vietnam en Amerika eveneens een factor is geweest waardoor de Khmer de macht kon grijpen, wordt ook goed door Short beargumenteerd. Maar au fond, zo concludeert hij, waren het de Cambodjanen zelf die verantwoordelijk zijn voor de vier jaar ellende.

Door de rijkdom aan feiten, geschiedenis, religie, cultuurverschillen en scherpe inzichten des auteurs, is dit boek veel meer dan een biografie: het is meeslepend, fascinerend en leerzaam leesvoer.

Pol Pot - Philip Short
Uitgeverij Nilsson & Lamm