Jonathan Strange & Mr. Norrell - Susanna Clarke

In dit boek verrichten 2 tovenaars, Strange & Norrell, aan het begin van de negentiende eeuw hun magische trucs in Engeland, dat traditiegetrouw in oorlog is met de Fransen.

Britse magie

Bijna 14 jaar werkte Susanna Clarke aan dit boek van 950 pagina's, dat aangemerkt wordt als de Harry Potter voor volwassenen. Toch hebben de twee Britse schrijfsters geen leentjebuur gespeeld, want J.K. Rowling's eerste Potter verscheen in 1997, en Clarke was al 5 jaar eerder aan haar magische magnum opus begonnen. Dat Rowling veel meer populariteit geniet dan haar evenknie, heeft alles met de toegankelijkheid te maken. De Potters lees je weg als een eenhaps-crackertje, Strange en Norrell daarentegen is een loodzwaar 12-gangendiner.

Toverkunstjes

Wat Clarke in elk geval aardig voor elkaar heeft gebokst, is hoe ze de magie verweeft met de Britse geschiedenis. En die magie wordt hier ook gepresenteerd alsof het historische feiten betreft. Er zijn zoveel academisch aandoende voetnoten en verwijzingen, dat de suggestie van non-fictie wordt gewekt. Wat natuurlijk kul is, want stenen beelden praten niet, doden kunnen niet tot leven worden gewekt en schepen kunnen niet ontstaan uit regen.

Het zijn magische trucjes die Strange & Norrell uit hun zwarte hoed toveren, en die Clarke zonder al te veel poespas met spreuken en toverstafjes opdist. Dit non-fictie effect wordt nog eens versterkt door de gestudeerde houding van Mr. Norrell: een saai kereltje dat het op zijn heupen krijgt van zijn op sensatie beluste omgeving dat aast op toverkunstjes ter vermaak. Maar de tovenaar is bloedserieus over zijn vak, en wil die voornamelijk ten doel stellen van de Engelse krijgsmacht.

Leven in de brouwerij

Jonathan Strange is de interessantste van de twee. Een puissant rijke erfgenaam, flamboyant en charmant, en meer een gevoelsmens. Die de high society bij tijd en wijle tegemoet komt met een kunstje, en gezegend is met de dynamische echtgenote Arabella. Ze brengen wat leven in de brouwerij, maar draaien pas op de helft echt mee in het verhaal. En Clarke is er tot die tijd niet helemaal in geslaagd om dat stijve Victoriaanse tijdperk veel kleur te geven.

De karakters komen niet echt tot leven, je hoort de koetsen niet ratelen over de keien van de Londense straten, de dreiging van de veroveringszuchtige Napoleon wil maar geen kippenvel bezorgen. En wat de spanning nekt, is dat er halverwege het boek nog steeds geen echte pointe is. Clarke lijkt ergens aan het begin een aanzet te geven, als Norrell de overleden bruid van een hooggeplaatste weer tot leven wekt met de hulp van een miraculeuze elf: maar de Faustiaanse deal die de elf daaruit wil slepen, verdwijnt weer geruisloos. Clarke heeft niet de machtige pen van Tolkien, noch van Rowling. De Andere Landen van een magische wereld komen hoofdzakelijk in de voetnoten aan de orde, en de personages die de lijn van het verhaal moeten trekken, zijn niet sterk genoeg om je aan je stoel te kluisteren. En dan wordt zo'n dikke pil een flinke opgave.

Jonathan Strange & Dr. Norell - Susanna Clarke
Uitgeverij Vassallucci

Tip de redactie