Magistrale roman over de aanleg van de Birmaspoorlijn. Winnaar van de Man Booker Prize 2014.

De Birma-spoorlijn, waar in 1942 mee werd begonnen, heeft als bijnaam de Dodenspoorlijn. De aanleg zou volgens inschatting minstens vijf jaar moeten duren, maar werd in zestien maanden voltooid door krijgsgevangenen, onder zware druk van Japanse kampbewakers.

Centraal in dit verhaal staat de Australische arts Dorrigo Evans. Hij is de held die geen held wil zijn, de man met een aangeboren hoge moraal en leiderscapaciteiten. Zelfs de Japanners hebben respect voor hem, hij kan dagelijks met de bewakers soebatten over het aantal beschikbare arbeiders, dat in feite nihil is.

De POW's zijn te verzwakt door ziekte, uitputting en ondervoeding, maar de Japanners zijn genadeloos. Middels de spoorlijn staat de eer van het Japanse keizerrijk op het spel.

Zelfmoord

De eer versus de medemenselijkheid worden door de auteur voortdurend aan elkaar gespiegeld - Flanagan schetst ook een caleidoscopisch beeld van de belevingswereld van deze Japanners. De baas van de kampbewakers komt de dag niet door zonder drugs, en hij begrijpt überhaupt niet dat de POW's geen zelfmoord hebben gepleegd om de eer aan zichzelf te houden.

Culturele verschillen verklaren deels de minachting die er voor de krijgsgevangenen bestond, met de daaruit voortvloeiende onverschilligheid jegens hun deerniswekkende conditie. Het westerse altruïsme en de hang naar het leven dat deze POW's verbindt, is de kampbewakers ook vreemd. Voor hun is het keizerrijk het hoogste goed, waar ze zich fanatiek als religieuze zeloten aan overleveren.

Tijdens de oorlog althans, want in deze roman gaat hun verhaal ook na de oorlog door. Later in hun leven, op de zeldzame momenten van zelfreflectie over hun handelen in het kamp, lijkt Flanagan te suggereren dat zij zich soms geen andere houding dan een keiharde konden veroorloven.

Het grote waarom

Flanagan biedt een indringend beeld van wat mensen voor, tijdens en na de oorlogstijd drijft en welke keuzes zij (kunnen) maken. Voor deze episode in de geschiedenis geeft hij genuanceerde antwoorden op de vraag wat mannen tot monster en tot helden maakte, en de antwoorden zijn verder uitgekristalliseerd met de individuele verhalen van bijpersonages en een epische liefdesgeschiedenis voor Evans.

The Narrow Road to the Deep North is een gelaagde, wijdvertakte roman, met veel inzicht geschreven, in een stijl die de helse taferelen van die Dodenspoorlijn voor eeuwig op het netvlies grift . Mooi en somber. "You still believe in God, Bonox?" vraagt Dorrigo aan een van zijn mannen. "Dunno, Colonel. It's human beings I'm starting to wonder about."

De vertaling van The Narrow Road to the Deep North is bij De Bezige Bij Antwerpen verschenen onder de titel De smalle weg naar het verre noorden.