J.L. Carr - Een maand op het land

Nieuwe, herziene vertaling van het literaire sieraad van Carr uit 1980, over een soldaat die de Eerste Wereldoorlog overleefde en in een klein dorpje op adem komt. 

Soldaat Tom Birkin heeft de Eerste Wereldoorlog overleefd, in fysieke zin dan. Met een hoofd dat een ton weegt  door de gruwelbeelden van het strijdfront, vestigt hij zich in het kleine dorpje Oxgodby, in het noorden van Engeland.

De plaatselijke kerk heeft een eeuwenoude muurschildering die verborgen zit onder stof, vuil en verflagen, en Birkin gaat dit middeleeuwse kunstwerk restaureren.

In Oxgodby maakt hij kennis met Moon, een andere oorlogsveteraan. Ook Moon verwerkt zijn ervaring aan het front door te spitten in stuk grond, waar zich een verloren graf zou bevinden.

Inzichten

De lange uren van eenzaam werken aan de muurschildering, brengen Birkin tot inzichten over de kunstenaar die eeuwen daarvoor de kerkelijke schildering heeft vervaardigd.

Aan de hand van de gezichten, gebaren en gebruikte pigmenten die hij gaandeweg ontdekt, leest Birkin het kunstwerk en de maker zelf als een boek. Het is een exegese van godsdienstbeleving en kunstenaarschap als uit De levens van Vasari.

Wending

En Birkin wordt verliefd, maar de vrouw in kwestie is getrouwd met de dorpspredikant, een vervelende, lompe man. Ondanks dat zij hem verdedigt, kan Carr met ingetogen, krachtige scènes verbeelden wat had kunnen zijn.

Ook dit is een wending waar Birkin geen macht over heeft, net zomin als hij in de loopgraven het tij kon doen keren, bedenkt hij, waarna hij zich met verbeten concentratie wijdt hij aan wat hij wel kan: het herstellen van oude pracht.

De schoonheid van het landschap en de eenvoudige voldoening van het boerenleven wordt verbeeld in weloverwogen en wonderschoon proza, met steeds die interrupties van retrospectieve wijsheid.

Birkin heeft na zijn oorlogservaring meer oog voor de seizoenswisselingen dan voorheen, maar als hij de warme, volle zomergeur op snuift, laat Carr hem niet een uitgesleten pad nemen.

"Als ik was gebleven", denkt hij, "zou ik dan altijd gelukkig zijn geweest? Nee, dat denk ik niet. Mensen trekken weg, worden ouder, sterven en de stralende overtuiging dat om elke hoek iets prachtigs schuilt, verbleekt. Het is nu of nooit; we moeten het geluk in de vlucht wegvangen." Een parel, deze novelle.

Een maand op het land wordt uitgegven door Nieuw Amsterdam

Vertaling door Marijke Emeis.

Tip de redactie