Tommy Wieringa - Een mooie jonge vrouw

Het Boekenweekgeschenk 2014 gaat over een oudere man die trouwt met een mooie jonge vrouw. Portret van een huwelijk met hindernissen.

Wetenschapper Edward Landauer, 47 jaar, is de koning te rijk als hij de jonge, mooie Ruth Walta, 32 jaar, tot zijn echtgenote maakt. Hij is een tamelijk gearriveerde professor in de microbiologie, zij is werkzaam in de sociale sector.

De beginjaren van hun huwelijk lijken voorspoedig te verlopen, met de vele fijne zakenreisjes van Edward en hun kabbelleven in zijn huis, dat door Ruth direct werd aangepakt toen ze bij hem introk.

Maar we zien het huwelijk vanuit de ogen van Edward, en weten dat hij wordt gekweld door twijfel over het leeftijdsverschil. De vrouw die met haar stralende frisheid zijn jeugd had moeten aanwakkeren, wordt in Wieringa's novelle juist een kille wijsvinger naar zijn vergankelijkheid, al had hij met zijn 47 jaar nog vitaal volop in het leven kunnen staan.

De kwestie wordt een bijna hitchcockiaanse obsessie voor hem; in elke situatie is hij zich pijnlijk bewust van het contrast, en als hij zich bij haar leeftijdgenoten als een voogd opstelt, spreken ze hem van de weeromstuit met "u" aan.

Blonde icoon

Het vertelperspectief komt in deze novelle nergens vanuit Ruth; de lezer ziet haar door de ogen van Edward. Zij is de glanzend blonde icoon op het voetstuk dat voor hem met de dag hoger wordt. We krijgen wel haar handelingen te zien, of beter gezegd, haar reactie op Edwards malende gedachten over zijn leeftijd, en hoe zich dat manifesteert in de wijze waarop ze met elkaar omgaan.

Ruth gaat steeds meer terrein bestrijken over dingen die zij als stel wel of niet moeten doen, en Edward, zich voegend naar haar beslissingen, laat zich steeds verder naar de zijlijn manoeuvreren.

Dat doet ze niet uit berekening of provocatie, maar omdat dit het onontkoombare mechanisme is tussen twee mensen van wie de een zich tekort voelt schieten ten opzichte van de ander. De glijdende schaal in haar 'landjepik' is het automatisme van iemand die geen strobreed in de weg wordt gelegd.

Ontsporing

Zo krijgt haar vegetarisme de overhand in de keuken, zijn zakenreisjes acht zij vanuit haar sociale overtuiging te opportuun, haar commentaar op zijn beroep neemt toe. Ook moet Edward de knoeiboel oplossen van Ruths mislukte broer, een lapzwans die met zijn kind als dakloze dreigt te eindigen. Het helpt Edward geen steek verder als hij het aanlegt met een collega die nog jonger is dan Ruth; het overspel herstelt zijn trots niet, en het herstelt het verstoorde evenwicht in zijn huwelijk niet.

Om de ontsporing van deze machtsverhouding te voltooien, breekt de volgende fase aan: het kind dat Edward en Ruth krijgen (omdat Ruth dat wilde), en dat na twee weken hun nachtrust compleet aan stukken krijst. Uiterst vriendelijk, alsof ze de redelijkheid zelve is, krijgt Edward van Ruth het laatste zetje om de rust in huis te laten wederkeren.

Zijn nederlaag is compleet. Op dat moment heeft de ooit zo gearriveerde wetenschapper geen enkel verweer meer - de 'oude' man laat zich ringeloren door het inzicht van de mooie, jonge vrouw, die glanzend blonde trofee met wie hij zich zo gelukkig prees. Wat een sublieme weergave van een selffulfilling prophecy.

Interview met Tommy Wieringa

Tip de redactie