'Buitelende zinnetjes' maken Tommy Wieringa gelukkig

Tommy Wieringa is "heel gelukkig" met zijn Boekenweekgeschenk Een mooie jonge vrouw. "Zinnetjes die over elkaar heen buitelen, daar haal ik mijn bestaansvreugde uit", aldus de schrijver in een interview met NU.nl.

Er staat een typefout in.

"Het is vreselijk. Waar?"

Pagina 80.

"Ja, die heb ik ook ontdekt. Als je nagaat onder welke druk dit tot stand is gekomen, is het een mirakel dat het een op één na foutloos boek is. Dat beschouwen we dan maar als de Arabische weeffout. Alleen god maakt volmaakte dingen."

Het moest onder druk?

"Normaal zou ik over zo'n verhaal een jaar doen. Dan zou ik een beetje eromheen lopen, er tegenaan duwen, en kijken of het allemaal hield. Nu moest het in drie maanden af."

Vorig jaar deed Kees van Kooten er een halfjaar over, zei hij.

"Ja, geen idee hoe dat komt. Ze (Boekenweek-organisator CPNB, red.) waren laat met de opdracht. Ik denk de hele tijd dat ze eerst iemand anders hebben gevraagd die toch niet kon, maar ze hebben me bezworen dat het niet zo is."

Door geldgebrek komt Een mooie jonge vrouw niet in de boekwinkels van de failliete keten Polare te liggen. Van een crisissfeer in de boekensector wil Wieringa echter niet spreken. "Juist niet."

Hij juicht het toe dat auteurs in actie komen door bijvoorbeeld gratis lezingen te geven in boekhandels. "Ik zou het eerder als een gevoel van urgentie willen bestempelen. Het gaat echt ergens om. Dit is geen tijd voor cultuurrelativisme."

Er gaan al jaren geluiden op dat er minder gelezen wordt. Denkt u dat dat klopt?

"Ik merk er niet zo veel van, maar het zal in absolute aantallen wel kloppen. Dat begint al op scholen, met goed literatuuronderwijs. De leesvaardigheid is in het geding."

"Veel scholieren zijn niet in staat een tekst op elementair niveau te begrijpen. Het onderwijs voorziet daar niet altijd meer in. De politiek moet inzien dat literatuur belangrijk is, bijvoorbeeld ook door een uitgebreid bibliotheeknetwerk in stand te houden."

Wat moet de politiek dan doen?

"Tja. Je zou bijna het leger inzetten om goed literatuuronderwijs te forceren."

Het leger.

Wieringa lacht luid. "In plaats van naar Mali soldaten inzetten voor goed literatuuronderwijs."

Waarom is literatuuronderwijs zo belangrijk?

"Met je taalvaardigheid ontwikkel je ook je denkvermogen. Wat niet goed gezegd is, is ook niet goed gedacht. Ik ga Confucius citeren als je het goed vindt."

Wieringa loopt de kamer uit en komt terug met zijn laatste roman Dit zijn de namen. Hij bladert naar pagina 35 en draagt voor: 

"Confucius zou, als hij het voor het zeggen zou hebben in een land, als eerste het taalgebruik verbeteren. Want als het taalgebruik niet juist is, dan is wat wordt gezegd niet dat wat bedoeld wordt. En als wat gezegd wordt niet is wat men bedoelt, komen er geen werken tot stand. Komen de werken niet tot stand, dan gedijen de kunst en de moraal niet. Gedijen deze niet, dan is er geen juiste rechtspraak. Als er geen juiste rechtspraak is dan weet de natie niet wat te doen. Daarom moet men geen willekeur dulden in het woordgebruik. Dat is waarop alles aankomt."

Luister fragment:

Wieringa: "Goed schrijven betekent goed redeneren. Ik denk dat je geen heldere gedachte kunt hebben in onheldere taal."

Hoe moet dat dan met mensen die niet kunnen schrijven?

"Ja, dat is lastig. Ik geloof wel dat je een plan kunt hebben voor de dagelijkse dingen. Maar een heldere gedachte over een psychologische ontwikkeling bijvoorbeeld, dat vraagt heldere taal. Je merkt, uiterste helderheid, daar keer ik telkens weer bij terug."

"Zoals in Een mooie jonge vrouw, waar ik moet vertellen hoe de hoofdpersoon na de geboorte van het eerste kind tóch weer terugkeert naar zijn minnares, wat hij zichzelf bezworen had niet te doen."

Wieringa leest voor: "Hij werd naar haar toegetrokken, als water naar het laagste punt. Hij liet zich gaan, uiteindelijk, hij was niet gemaakt om zich schrap te zetten. Haar jonge huid op de zijne, de extase - het benaderde het geluk van de eerste keer, dichterbij kon hij niet komen."

Luister fragment:

"Hier ben ik tijdens het schrijven heel gelukkig geweest. Die zinnetjes zijn uit elkaar voortgekomen, die hebben elkaar voortgebracht en ze buitelen over elkaar heen, in min of meer logisch verband. Daar haal ik mijn bestaansvreugde uit, en ook mijn hele zin van dit alles. Uit die zinnetjes. Wat wil je zeggen en hoe zeg je dat zo precies mogelijk, zonder willekeur te dulden in het taalgebruik."

"Ik heb het ook als ik boeken lees van anderen, en er is met precisie gewerkt, dat is bijna een erotische sensatie." 

Het Boekenweekgeschenk wordt vanaf zaterdag cadeau gedaan in boekwinkels, bij aankoop van 12,50 aan Nederlandstalige boeken. De Boekenweek duurt tot en met zondag 16 maart.

Tip de redactie