Dit zijn vijftig eilanden waar de Duitse schrijfster en graficus Schalansky naar eigen zeggen 'nooit zou komen'. Het boek werd in Duitsland tot 'mooiste boek van het jaar' uitgeroepen.

Judith Schalansky is een van de origineelste Duitse stemmen in lange tijd. In 2012 verraste de schrijfster annex graficus met De lessen van mevrouw Lohmark, een roman die haar prompt een plekje opleverde in de zeldzame reprise van Adriaan van Dis.

Het boek dat nu in Nederlandse vertaling verschijnt, is een atlas met vijftig afgelegen eilanden, die ze voorzag van de ondertitel: "Vijftig eilanden waar ik nooit naartoe ben geweest en ook nooit zal komen." 

Het is een subliem samengestelde uitgave die ondanks de ondertitel doet denken aan het logboek van een 19de-eeuwse ontdekkingsreiziger, onweerstaanbaar naar zee getrokken om nieuwe werelden te ontdekken.

Het soort mannen dat op deze afgelegen eilanden belandden, hun impressies optekenden en gearceerde tekeningen maakten ter illustratie.

Op de wereldkaart die voorin is afgedrukt, staan de eilanden als stipjes verspreid over de oceanen. We noemen er een paar: Peter I-eiland. Tromelin. Bouvet. Amsterdam. Tristan de Cunha. Socorro. Eenzaamheid. Napuka. Eilanden vernoemd naar hun ontdekkers, naar een emotie, naar een verschijnsel.

Belevingswereld

Schalansky is opgegroeid met atlassen, zo is in haar voorwoord te lezen, en ze beschrijft een gevoel dat velen in hun kindertijd hebben gehad: "Ik hield zo van atlassen omdat hun lijnen, kleuren en namen voor mij de plaatsen vervingen waar ik toch niet naartoe kon. En dat bleef ook zo toen alles veranderde, de wereld bereisbaar werd en mijn geboorteland met zijn ingetekende en gevoelde grenzen van de kaart verdween."

Op volwassen leeftijd wordt bij Schalansky die belevingswereld met bijbehorende verwondering aangevuld met kennis en artistieke nieuwsgierigheid, gevoed door een boek van haar professor typografie over de protagonisten van de cartografie.

Ze kreeg bij die uitgave het inzicht dat eilanden kleine continenten zijn en continenten op hun beurt heel grote eilanden. Dat die hele onderzeese wereld die alle land verbindt op de kaarten was verdwenen onder effen blauw, gaf die afgelegen eilanden iets eenzaams.

De eenzaamheid van de vijftig eilanden wordt door Schalansky in kaart gebracht. Met geografische gegevens en afstanden,  per eiland aangevuld met een tekst (in prachtig lettertype), bestaande uit historische feiten, passages uit - oude - logboeken, wonderlijke verhalen over schipbreukelingen, vermiste mensen, mythes.

Of een onweerstaanbaar verhaal over een verstokte ontdekkingsreiziger die zijn gezondheidsklachten voor de scheepsbemanning verzweeg om de eerste aanblik niet te hoeven missen van Laurie-eiland. Dit is een hoogst origineel boek over godverlaten eilanden.

Uitgeverij Signatuur

Vertaling Goverdien Hauth-Grubben