Het lijkt wel Het Jaar van Hilary Mantel. Ze won tweemaal achter elkaar de Booker Prize met haar romans over Thomas Cromwell (deel 1 en 2 - deel 3 volgt). 

Gebaseerd op dat boek speelt de Royal Shakespeare Company in Londen momenteel avond aan avond de toneelvoorstelling Wolf Hall, en er is ook Wolf Hall BBC-serie in de maak.

En nu verschijnt de Nederlandse vertaling van Mantels boek over de Franse Revolutie, Een veiliger oord, dat in Nederland in drie delen wordt uitgebracht. Mantel beschrijft in dit eerste deel de vroege levens van de kopstukken van de revolutie, Robespiere, Danton en Desmoulins.

In deze roman, die al eerder in Engeland is verschenen, hanteert de schrijfster dezelfde aanpak die ze veel later met Wolf Hall zou verfijnen. Ze baseert zich op historische gegevens, en kleurt naar eigen inzicht de personages in met eigenschappen die hen - zouden - hebben gevormd tot de mannen die geschiedenis schreven. En Mantels inzichten zijn scherp.

Bravoure

Ze bouwt de levens van beroemde Fransen stukje bij beetje op, vanaf de wieg. In dit eerste deel gaat het over hun afkomst, milieu, de opleiding aan Louis-Le-Grand, vrouwen, de familie, en de eerste kennismakingen. We volgen hun gesprekken over rechtszaken, burgerrechten, en de drukkende economische situatie in het land.

Jong als ze hier nog zijn, hebben hun dialogen af en toe iets studentikoos, waarin de verontwaardiging, bravoure en ideologie doorklinken die later in kracht zullen toenemen en hun als een wig uiteendrijven.

Er hangt iets in de lucht dat duidt op verandering, maar hoe wereldschokkend die verandering zal zijn, vermoeden ook Danton, Robespierre en Desmoulins op dat moment niet. De adellijken al zeker niet, die in enkele scènes figureren en de bijvoorbeeld alleszins billijke eisen over belastingbijdragen schouderophalend afdoen, niet wetende dat hun houdbaarheidsdatum met de snelheid van een vallend guillotinemes nadert.

Urgentie

Mantels stijl is beeldend en op de huid, maar ook gefragmenteerd. Mede door het citeren uit schrijfsels van haar personages (dagboeken, brieven, artikelen) krijgt de roman een overwegend journalistiek karakter. En ze heeft veel spelers op het veld staan, met scènes die abrupt overgaan in andere. Die vertelwijze vergt het nodige geblader in het lijstje personages dat achterin het boek staat afgedrukt - vier pagina's - temeer daar Mantel voor- en achternamen door elkaar gebruikt.

Toch geeft dat fragmentarische het tijdsbeeld van vlak voor de revolutie een toepasselijke urgentie. Pas tegen het einde van dit eerste deel krijgt Een veiliger oord meer de vorm van een roman, met langere alinea's waarin wordt beschreven hoe de opstootjes zich samenballen als een vuist tegen de ongelijkheid.

Omdat het boek in Nederland in drie delen wordt uitgebracht, is nog niet te zeggen of die hybride stijl uiteindelijk in het voordeel zal werken. De verdeeldheid door de vele politieke stromingen tijdens de revolutie zou gebaat zijn bij een standvastige verhaallijn, met hoofd- en bijpersonages die zich duidelijker onderscheiden. Want het gegeven van die hoopvolle revolutie die uitmondt in een orgie van geweld, met rivalen die vechtend over straat rollen, is zeker een drama met actualiteitswaarde.

Uitgeverij Signatuur
Vertaling Ine Willems