Een meisje van Azerbeidzjaanse komaf voelt zich ontheemd in Duitsland, en moet ver reizen om zichzelf te reconstrueren.

Tot haar elfde woonde Masja Kogan in Azerbeidzjan. Toen vluchtten haar ouders - van joodse komaf - voor de Armeense pogroms. Ze werden opgevangen in Duitsland, en als de roman begint, is Masja al een jonge vrouw, die een liefdesrelatie onderhoudt met de Duitse Elias.

Grjasnowa mengt de chronologie met Masja's verleden. Haar huidige situatie wordt gespiegeld aan haar verleden, aan haar vorige relaties en haar recente faux pas.

Het maakt haar voor haar omgeving tot een meisje met geheimen, dat haar tegenstrijdige gevoelens niet begrijpt en zich verschanst. Elias weet niet door haar panster heen te dringen. Eigenlijk weet niemand tot haar door te dringen, en moeten haar beweegredenen door haar gedrag worden achterhaald.

Discrepantie

Daar zit de discrepantie in deze roman. Masja is aardig rijp voor een cursus anger management, en dat mensen zich desondanks tot haar aangetrokken voelen, overtuigt niet. Ze stelt hen voortdurend - en weinig zachtzinnig - op de proef, en zelfs als Elias een noodlottig ongeval krijgt, is Masja meer met zichzelf dan met hem bezig.

Masja's verhaal is an sich het treurige relaas van een ontheemd mens, maar de wrok die ze koestert maakt haar als personage lastig te verteren. Zelfs een goedbedoelende tante in Israël, het land waar ze ten slotte haar toevlucht zoekt, krijgt de wind van voren "omdat ze de borden keer op keer vol schept".

Boos

Vriendelijke gebaren worden door Masja afgeslagen als lastige vliegen. Het is het klassieke patroon van de mens met innerlijke kwetsuren die de achterdocht tot levensstijl heeft verheven. Verreweg de meeste boeken in dit genre geven het inzicht dat mensen in andere omstandigheden zich anders zouden opstellen, maar Masja wekt de indruk onder elke omstandigheid boos op de wereld te zijn.

Toch heeft de roman als gunstig neveneffect dat mensen soms duidelijk in de verkeerde hoek spitten naar de oorzaak van hun innerlijke onrust. Masja moet een hele reis ondernemen voordat ze tot het inzicht komt dat ze baat heeft bij het luisteren naar de belevenissen van anderen wil ze zelf de slag naar volwassenheid maken. Een Rus is iemand die van berken houdt lijkt dan nog het meest op een coming-of-age verhaal van een laatbloeier.

Uitgeverij De Bezige Bij
Vertaling Josephine Rijnaarts