Op meer dan 160 plaatsen in ons land klimmen mensen dinsdag in de pen voor de schrijfmarathon van Amnesty International. 

Ze schrijven 24 uur lang brieven voor de vrijheid en gerechtigheid van slachtoffers van mensenrechtenschendingen in landen als Rusland, Saudi-Arabië, Nigeria, Turkije, Mexico en Cambodja.

De marathon Write for Rights vindt plaats op de Dag van de Mensenrechten in tachtig landen.

Onder de schrijvers zijn bekende namen als Connie Palmen, Paulien Cornelisse, Alexander Rinnooy Kan, Bas Haring en Aaf Brandt Corstius.

Machtig wapen

"De pen blijft een machtig wapen'', zei directeur van Amnesty in Nederland, Eduard Nazarski. ''Natuurlijk maken we gebruik van e-mail en social media, maar we weten dat persoonlijke brieven nog steeds heel effectief kunnen zijn. Zeker als ze in grote aantallen bij autoriteiten terecht komen.'' 

Op die manier weten ze volgens Nazarski dat ''de wereld over hun schouder meekijkt''. ''Dat biedt slachtoffers bescherming en leidt vaak tot een verbetering van hun situatie.''

De brieven gaan ook naar de slachtoffers zelf om ze een hart onder de riem te steken. Tijdens de marathon zijn op het kantoor van Amnesty in Amsterdam ook optredens, interviews en een live-verbinding met andere landen waar de marathon plaatsvindt. Wie wil, kan een van de letters van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens laten tatoeëren.

Meegluren

Daarnaast hebben 562 schrijvers uit meer dan 80 landen opgeroepen om paal en perk te stellen aan het overal meegluren door overheden en bedrijven. Ze pleiten voor bescherming van privacy en burgerrechten.

''Iemand die in de gaten wordt gehouden is niet vrij meer; een maatschappij onder surveillance is geen democratie meer'', stellen de schrijvers en kunstenaars.

Veelgelezen auteurs

Onder de ondertekenaars zijn meer dan twintig Nederlanders, onder wie Arnon Grunberg, Geert Mak, Abdelkader Benali, Ian Buruma en Renate Dorrestein. Ook vijf winnaars van de Nobelprijs hebben hun handtekening gezet: Orhan Pamuk, J.M. Coetzee, Elfriede Jelinek, Günter Grass en Tomas Tranströmer.

''Toezicht schendt het privédomein en brengt de vrijheid van denken en meningsuiting in gevaar'', stellen de schrijvers, onder wie ook veelgelezen auteurs als Margaret Atwood, Michael Ondaatje, Peter Høeg, Arundhati Roy en Henning Mankell. De schrijvers komen uit alle windstreken, zoals Zwitserland (Charles Lewinsky), Groot-Brittannië (Ian McEwan) en de Verenigde Staten (David Mitchell en Alice Walker).

De brief is gepubliceerd in dertig kranten over de hele wereld, waaronder The Guardian, Le Monde, Frankfurter Allgemeine, El País en de Volkskrant.

Digitale grondwet

''Grootschalig toezicht behandelt iedere burger als een potentiële verdachte. Dat is een omverwerping van een historische verworvenheid, namelijk het vermoeden van onschuld. Toezicht is diefstal. Onze data zijn geen openbaar bezit, maar van ons. Als ze worden gebruikt om ons gedrag te voorspellen, worden we van nog iets anders beroofd: van het principe van de vrije wil, dat cruciaal is voor democratische vrijheid.''

De schrijvers willen dat de Verenigde Naties erkennen dat de bescherming van burgerrechten ''van cruciaal belang'' is en een internationale 'digitale grondwet' opstellen.

De brief is ook gericht aan bedrijven. Opvallend genoeg riepen juist acht grote internet- en technologiebedrijven maandag de Amerikaanse president Barack Obama op de surveillancepraktijken door geheime diensten te beperken.