Literaire misdaadroman uit Frankrijk is een kundig raadsel dat de CWA International Dagger Award 2013 heeft gewonnen.

Bij sommige misdaadromans zou je het liefst helemaal niets willen zeggen, om niets van de verrassingen in het verhaal prijs te hoeven geven.

Elke flard info zou afbreuk doen aan de impact die deze zorgvuldig geconstrueerde literaire thriller van Lemaitre biedt. De Franse auteur heeft in 2013 de prestigieuze Prix Goncourt gewonnen, de grootste literaire prijs van Frankrijk.

Niet voor dit boek, overigens. Met Alex won hij wel de CWA International Dagger Award 2013, ook geen kleintje. Toevallig werd die prijs dit jaar ex aequo toebedeeld aan Lemaitre en een andere Franse landgenoot, Fred Vargas.

Nekvel

Vanaf het begin grijpt Alex je bij je nekvel, waar de haartjes al overeind stonden door die ongrijpbare sfeer, en die spanningsboog houdt Lemaitre consequent vast.

Het verhaal laat zich tot aan de ontknoping niet vangen, en hoe buitenissig het ook wordt, Lemaitre is van het kaliber dat hij op elk front weet te overtuigen, inspelend op het gegeven hoe buitenissig monsterlijke daden en monsterlijke mensen zijn.

In het eerste deel wordt een jonge vrouw, Alex, ontvoerd en blootgesteld aan martelingen. Qua basisplot vrij conventioneel, maar de uitvoering is origineel in al zijn gruwelijkheid. De situatie is extreem, maar toch gedragen zowel het meisje als haar kwelgeest zich typisch.

Hier moet veel meer aan de hand zijn dan een sadist met een willekeurig slachtoffer, en dat vraagstuk wordt in deel II en III ontleed door zeer vasthoudende rechercheurs en de flashbackstructuur en verschillende vertelstemmen die de schrijver hanteert.

Vraagtekens

De rechercheurs die zijn belast met de zaak, Camille en Le Guen zijn, zitten in hetzelfde schuitje als de lezer. Vol vraagtekens. Dit zijn twee geweldige personages, elkaars tegenpolen in karakter en uiterlijk, met Camille als blikvanger. Camille is drie turven hoog, maar dan letterlijk.

In een ander epoque had hij in een freakshow gezeten, in Alex mag hij zijn fenomenale hersens gebruiken, waarmee hij paardensprongen maakt en in staat is tot de wentelgedachten die juist voor deze merkwaardige zaak nodig zijn.

Camille weet de betrokkenen bij de ontvoeringszaak in één oogopslag te karakteriseren, en hij schuwt dreiging en intimidatie niet om de informatie uit hun te persen. Het korte kereltje steelt de show naast het kolos dat Le Guen heet, en zijn personage heeft Lemaitre uitgerust met een diepe laag waar, zoals complexe rechercheurs betaamt, veel persoonlijk leed in zit.

Het ontbreekt in Alex aan een duidelijke morele lijn, ook dat maakt dit verhaal verrassend. De meest geroutineerde thrillerlezers zullen snel de strijd opgeven en zich uitleveren aan Lemaitre en zijn ongrijpbare pen. En aan het literaire niveau is te zien waarom de auteur die Prix Goncourt heeft gekregen. Wereldboek.   

Xander Uitgevers