De verkoop van papieren boeken loopt de laatste jaren sterk terug. Het komt door de crisis, roept de boekensector. Daarnaast wordt het potentieel van e-books onvoldoende benut, zegt de analist.

Mirjam Hemker van onderzoeksbureau Gfk staat versteld van het kleine marktaandeel van e-books: 2,8 procent.

"Relatief gezien stijgt dat snel, maar het compenseert nog nauwelijks de neergang van papieren boeken. De markt moet hier veel meer op inzetten. Er zijn nog maar weinig boeken gedigitaliseerd, terwijl het potentieel groot is", stel Hemer in een gesprek met NU.nl.

 Eén op de drie huishoudens heeft een e-reader of tablet. Het komt voor dat iemand een boek niet kan vinden, het onder een scanapparaat legt en zo zijn eigen e-book ontwikkelt. De branche moet er zelf voor zorgen dat alle titels op een aantrekkelijke manier worden aangeboden. Dan ga je dat tegen en behoud je inkomsten."

Ongetwijfeld schiet de verkoop van boeken de komende week dankzij de Boekenweek weer omhoog. Maar over een heel jaar bezien, gaat het sinds 2008 de verkeerde kant op. Werd dat jaar nog 640 miljoen euro omgezet, in 2012 ging voor 557 miljoen over de toonbank.

Het ging daarbij om 44,7 miljoen boeken, tegenover 50,6 miljoen vier jaar eerder. En dan moeten we nog blij zijn met de Vijftig Tinten-trilogie. De kaskraker was vorig jaar alleen al goed voor een afzet van 1,3 miljoen stuks.

Scanapparaat

Uiteraard zijn illegale downloads niet in de cijfers terug te vinden. Volgens Niels Bakker van de Stichting Lezen is echter niet duidelijk of die een negatief effect heeft op papieren verkopen.

"Diverse onderzoeken spreken elkaar tegen. Deze downloads kunnen de verkopen drukken, maar ook stuwen. Denk dan aan mensen die een boek eerst gratis binnenhalen en vervolgens alsnog aanschaffen. Of vrienden en bekenden erop attenderen, waarna zij het boek kopen.”
Bakker onderzoekt momenteel of de opkomst van e-books helpt tegen ontlezing. 

Omkeerbaar

De boekenbranche herkent zich niet in het beeld dat te weinig met de digitale mogelijkheden wordt gedaan. Peter Rosendaal van de stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse boek, dat de Boekenweek organiseert, noemt het economisch tij als hoofdoorzaak van de dalende verkoopcijfers.

"De crisis is overal voelbaar. In dat licht doet onze branche het helemaal nog niet slecht. In de muziek vallen hardere klappen, om over auto’s maar niet te praten. Daarom is de dalende tendens zeker omkeerbaar. Nu de beurzen stijgen, hopen wij het dieptepunt achter ons te hebben."

Ondertussen probeert het CPNB met nieuwe initiatieven de schade te beperken. Zo werd in de eerste week van februari de Poëzieweek georganiseerd. Zeven dagen van uitgebreide aandacht, misten hun uitwerking niet. De verkoop van poëzie lag drie keer zo hoog als in andere weken.

Rosendaal: "Bij poëzie hebben we het niet over grote aantallen, maar het geeft aan dat we met nieuwe initiatieven toch veel kunnen bereiken."

Kinderschoenen

Hemker, die op wekelijkse basis de boekverkopen analyseert, voorspelt echter dat ook na de crisis de daling zal doorzetten.

"Kijk maar naar andere gedigitaliseerde markten, zoals de muziek. Die branche heeft al ruim een decennium te maken met minder fysieke omzet. Het zou verwonderlijk zijn als de boekenmarkt zich daaraan onttrekt. Daarop moet worden ingespeeld, zodat mensen ook digitaal op een prettige manier kunnen blijven lezen. Die ontwikkeling staat nu nog in de kinderschoenen."