DEN HAAG - Groenlinks eist opheldering van het ministerie van Buitenlandse Zaken nadat uit een door de overheid gefinancierd boek een kritisch verhaal over de Turkse regering werd geschrapt.

Inzet van de discussie is een boek van kunstenares Sarah van Sonsbeeck, die in opdracht van het Nederlandse consulaat in Istanbul een kunstwerk rond het thema 'stilte' heeft gemaakt.

Daarnaast werd een boek met de titel Sessizlik Belediyesi / Municipality of Silence bekostigd, dat verdere verdieping op het thema zou geven. 

Van Sonsbeeck vroeg zeventig mensen een stuk voor het boek te schrijven, onder wie abortusactiviste Rebecca Gomperts, arts en directeur bij de Women on Waves. In haar stuk relateerde Gomperts het thema 'stilte' aan gebrekkige vrije meningsuiting, censuur en zelfcensuur in Turkije.

Censuur

"In Turkije wordt met name het recht op vrijheid van meningsuiting grof geschonden. Sarah heeft mij specifiek gevraagd een bijdrage te leveren vanwege mijn inzet voor mensenrechten", stelt Gomperts tegenover NU.nl. Het niet publiceren plaatsen is volgens haar censuur.

"Het toont de macht van het geld en connecties, zeker nu er zo veel wordt bezuinigd op onafhankelijke kunstsubsidie worden kunstenaars nog kwetsbaarder voor dit soort censuur. Terwijl kunstenaars juist deze vormen van mensenrechtenschending aan de kaak zouden moeten kunnen stellen."

Betaling

Van Sonsbeeck erkent desgevraad dat publicatie van Gomperts' artikel de financiering van het boek in gevaar brengen. 

"Er is aangegeven dat het problematisch zou zijn en dat ze het waarschijnlijk niet zouden kunnen steunen", stelt ze. "Ze [het consulaat, red.] hebben gezegd dat dit problemen zou kunnen opleveren, want de diplomatieke weg is gewoon een andere dan die van de harde actie."

Van Sonsbeeck beklemtoont echter dat het gaat om een vrijwillige besluit en dat de rol die diplomaten vervullen wezenlijk anders is dan die van activisten. "Uiteindelijk heb ik besloten, samen met hen, om het niet in dit boek te publiceren. Ik wilde er wel verder over nadenken."

Censuur

GroenLinks-kamerlid Liesbeth van Tongeren wil opheldering over de gebeurtenissen en gaat schriftelijke vragen stellen. "We willen weten of er geen poging tot censuur heeft plaatsgevonden", stelt ze tegenover NU.nl.

Van Tongeren vreest dat de druk van het niet uitbrengen van het boek de doorslag heeft gegeven bij het niet plaatsen van de kritische tekst. "Onze democratie is gestoeld op vrije meningsuiting."

"Aan dit boek hebben in totaal 70 mensen meegedaan", legt Van Sonsbeeck uit. "Ik heb ook overwogen of het niet kunnen plaatsen van één bijdrage dan voldoende reden zou zijn om dan het boek niet te maken en dus 70 mensen niet aan het woord te laten."

Vrijwillig

Volgens het Ministerie van Buitenlandse Zaken is de keus om de bijdrage van Gomperts niet mee te nemen een vrije keuze geweest van de kunstenares.

"De kunstenares zelf heeft contact met het Consulaat-Generaal opgenomen toen bleek dat een van de bijdragen een zeer politiek getinte aanklacht tegen de Turkse regering betrof", stelt een zegsman. "In goed overleg tussen Consulaat-Generaal, de kunstenares en Turkse organisatie is besloten dat een dergelijke aanklacht niet past binnen dit kunstproject."

De zegsman beklemtoont dat juist vrijheid van meningsuiting in Turkije wel kan worden besproken.

Gevoelig

Van Sonsbeeck bevestigt  "de gevoeligheid" van het artikel in te hebben zien, waarna ze zelf in overleg trad met het consulaat. Ze stelt tot de slotsom te zijn gekomen dat het beter was het stuk van Gomperts niet te plaatsen.

"Bij de bijdrage van Rebecca kon ik in alle redelijkheid inzien dat het consulaat, gezien hun positie, er anders in zou staan en dat dat dus lastig zou zijn. Ik heb hen dat voorgelegd", aldus Van Sonsbeeck tegenover NU.nl.

Tekst

Kamerlid Van Tongeren stelt voor de tekst van Gomperts in de vrijdenkersruimte van de VVD te hangen. "Mochten zij dat niet willen, dan mag deze altijd in onze fractieruimte hangen." Gomperts zelf zal de tekst ook openbaar maken.

Het boek van Van Sonsbeeck, zonder de tekst van Gomperts, wordt donderdag om 18 uur gepresenteerd in de boekwinkel van het Stedelijk Museum in Amsterdam.