AMSTERDAM - Schrijver J. Bernlef is op maandag op 75-jarige leeftijd overleden in zijn woonplaats Amsterdam. Dat heeft zijn uitgeverij Querido bekendgemaakt.

J. Bernlef was een pseudoniem voor Hendrik Jan Marsman. De schrijver van onder meer het boek Hersenschimmen was korte tijd ziek.

Zijn uitgever treurt om de dood van Bernlef, die meer dan vijftig jaar aan de uitgeverij verbonden was.

"We verliezen niet alleen een geweldige schrijver maar vooral ook een lieve vriend. Iemand bovendien die, vanuit de traditie van ons huis, meedacht over de toekomst van de uitgeverij, en die jonge schrijvers hielp en adviseerde. We zullen hem verschrikkelijk missen", aldus Querido op de site van de schrijver.

CPNB

De Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek (CPNB) is bedroefd door het onverwachte overlijden van Bernlef. ''Hij was een groots auteur, essayist en dichter en een groots en aimabel mens'', benadrukt de CPNB op de website.

Voor de CPNB schreef Bernlef in 2008 het Boekenweekgeschenk De pianoman. Drie jaar eerder schreef hij de speciale 4 mei-voordracht Ons aller geheugen. ''En nog onlangs, in 2010, was Bernlef een van de auteurs van het jubileumboek van de 75e Boekenweek, Titaantjes - Opgroeien in de letteren", aldus de CPNB.

Debuut

Het debuut van Bernlef verscheen in 1960 toen hij enkele verhalen en gedichten instuurde voor de Reina Prinsen Geerligsprijs, die hij vervolgens won. De winnende gedichten verschenen in 1960 in Kokkels en de verhalen in datzelfde jaar in Stenen spoelen.

Voordat de schrijver in 1984 met Hersenschimmen definitief doorbrak bij het grote publiek, vertaalde hij het werk van verscheidene Zweedse dichters en schrijvers. Ook recenseerde hij voor onder andere De Groene Amsterdammer, Het Parool, De Gids en Haagse Post.

J. Bernlef schreef meer dan 60 romans, verhalen, gedichten, essays, vertalingen en toneelstukken. Ondanks dit indrukwekkende oeuvre weet Nederland niet veel van hem. Over zijn privéleven sprak hij zelden: ''Mijn essays zijn eigenlijk vermomde biografieën, waarin ik veel meer van mezelf prijsgeef dan in mijn andere werk."

Liefde

Bernlef ziet op 14 januari 1937 in Sint-Pancras bij Alkmaar het levenslicht als Hendrik Jan Marsman. Zijn jeugd brengt hij door in Amsterdam-West en in Haarlem. Hij volgt de HBS, waar Bernlef de schrijvers K. Schippers en G. Brands leert kennen. Zij krijgen Nederlands van schrijver Rob Nieuwenhuys aan wie de vrienden hun liefde voor de literatuur te danken hebben.

Tijdens zijn militaire dienst tussen 1956 en 1958 begint de auteur met publiceren. Hij kiest voor de naam van de blinde middeleeuwse dichter Bernlef en voegt de beginletter van zijn tweede naam toe. Maar vanaf 1977 publiceert de schrijver alleen nog onder Bernlef, zonder J.

Auteurs

Ook op Twitter wordt met droefenis gereageerd op de dood van Bernlef. Schrijver Abdelkader Benali twittert: ''Wat een klap; de briljante en ontzettend aimabele auteur Bernlef is overleden. In zijn boeken liet hij zien wat taal met de mens doet." Ronald Giphart schrijft: ''En weer een oude held dood.'' Kluun: ''Rust zacht, Bernlef."