Kleine roman over het grote verhaal van een jonge Amerikaan die na de oorlog in Korea terugkeert naar zijn woonplaats, een stoffig dorpje in Georgia.

Als de 24-jarige soldaat Frank na de oorlog in Korea naar huis terugkeert, lijdt hij aan wat tegenwoordig een posttraumatisch stressyndroom genoemd zou worden. Nazorg was in die tijd abominabel.

Frank zwerft een tijd getraumatiseerd rond, balancerend op randje dakloos.

De roman begint als hij uit het psychiatrisch ziekenhuis ontsnapt waar hij in verwarde staat was opgenomen - de jongen weet zich geen raad met het geweld dat als een losgeslagen demon in zijn hoofd rondspookt.

Avontuur

Nog een verschil: het leger is in deze tijd een keuze. Indertijd werd de diensttijd door slecht geïnformeerde jongens als Frank voornamelijk geïnterpreteerd als een kans op avontuur en om te ontsnappen aan de uitzichtloosheid van stofdorpen als Lotus in Georgia.

Hetzelfde dorp waar Frank na zijn ontsnapping naar terugkeert en dat hij probeerde te vermijden vanwege slechte herinneringen.

Daarmee is Frank het soort personage waarmee Morrison vol op het orgel gaat: ziel onder de arm, op zoek naar verlossing. En alleen. Altijd alleen, met omstanders die met argwanende blik liever een straatje om lopen.

Levenspad

Franks zusje Cee heeft evenals haar broer te rigoureuze acties ondernomen om haar uitgestippelde levenspad te ontlopen. Ze trouwt piepjong met de verkeerde man, en meldt zich na dat debacle als dienstbode bij een arts met curieuze denkbeelden over raciale kwesties en medische oplossingen.

Morrison heeft dan nog nergens expliciet vermeld dat Frank en Cee Afro-Amerikaans zijn. De flashbackpassage waarin ze als kinderen zwijgend vanuit hun schuilplaats een lynchpartij aanschouwen, zoals die in het zuiden van de VS wel vaker voorkwamen, spreekt boekdelen.

Nobelprijs

Thuis is een kenmerkende roman voor Morrison, die in 1993 de Nobelprijs voor de literatuur won. Sociale misstanden, verlies en raciale kwesties zijn de typische Morrison-onderwerpen, die haar personages met saamhorigheid en liefde te lijf gaan.

Mooi zijn de passages waarin Frank met zijn zusje Cee, die meer dood dan levend terugkeert naar Lotus, als verloren kinderen worden opgenomen door de vrouwen die hun leven in Lotus betekenis wisten te geven.

Morrisons proza heeft een tijdloze kwaliteit: elke oorlog biedt immers dezelfde gruwelijke taferelen en nog altijd zijn er overal jonge mensen die noodgedwongen keuzes maken omdat de samenleving gradaties kent en sommige poorten gesloten blijven.

Met smalle glimpen geeft Morrison Franks geheim prijs over zijn ervaring aan het front, waarmee hij in het reine zal moeten komen. Als kind heeft hij vreselijke taferelen aanschouwd, en als jonge man heeft hij zelf de hand gehad in vreselijke taferelen. Maar de cirkel is niet rond. Thuis, ooit de plek waar hij nooit meer wilde zijn, is nu de beste plaats voor bezinning en een doorstart.

Uitgeverij De Bezige Bij

Vertaling Nicolette Hoekmeijer