In de jaren '80 roerde de militante tak van het ANC zich in Zuid-Afrika. Het is een krachtmeting waarbij iedereen verliest – familie, vrienden, strijdmakkers, idealen en vooral redenen.

De strijd loopt kriskras door een sterk verdeelde klassenmaatschappij met voor- en tegenstanders, georganiseerde en losse protestgroeperingen en overheid. Hun confrontaties op de snij- en raakvlakken zijn heftig; aanslagen en geweld gooien nog meer olie op het vuur. 

Clare Wald, het hoofdpersonage, is een schrijfster wier ideeën altijd veel stof deden opwaaien. Door de verdwijning van haar dochter - lot onbekend - en de liquidatie van haar zus en zwager bevindt ze zich in het epicentrum van de Zuid-Afrikaanse apartheidsstrijd.

Clare is nu op leeftijd en heeft een ghostwriter uitgenodigd om haar biografie op te tekenen. Van meet af aan is het duidelijk dat ze allebei geheimen willen bewaren.

Schoon schip

Analoog aan de gesprekken tussen Clare en Sam, de ghostwriter, laat Flanery hen ook hun eigen verhaal vertellen. Wat Clare tegen Sam zegt, wijkt soms af van haar eigen gedachten en herinneringen. Sams ouders zijn vanwege hun bemoeienis met ANC omgekomen, en hij wil met de biografie van de bekende Clare Wald zijn naam vestigen én schoon schip maken met zijn jeugd.

Het wordt gaandeweg evident dat sommige kwesties nooit aan het licht zullen komen, zoals het precieze lot van Clare's dochter waar ze voortdurend over fantaseert. Primair is zij een moeder die om haar dochter rouwt, maar haar leven in de obscure apartheidsstaat en het politieke standpunt dat zij met ijzeren vastberadenheid heeft ingenomen, hebben haar gevoelens naar de marge gedrukt.

Pantser

Nu ze op leeftijd begint te geraken, wordt haar pantser van zelfovertuiging op de proef gesteld en zoekt ze naar absolutie. De ghostwriter is als het breekijzer via wie ze wil doorgronden of er absolutie is.

Maar hoe betrouwbaar zijn herinneringen en temeer, wat kunnen mensen in het staartstuk van hun leven daadwerkelijk onder ogen zien? Dwongen de omstandigheden tot bepaalde keuzes die verkeerd uitpakten, of draagt Clare verantwoordelijkheid voor het noodlot dat haar naasten trof?

Flanery roert dit soort existentiële vragen over werkelijkheid en gemanipuleerde werkelijkheid met meesterlijke hand aan. Het thema wordt bekrachtigd door de vertelstructuur, die er een is van omwegen en uiteenlopende invalshoeken waarmee de waarheid, of wat daarvoor door moet gaan, wordt versplinterd.

Omslag

Te midden van dit tumult zijn er passages waarin Flanery een stem geeft aan slachtoffers van de aanslagen. Koel-journalistieke transcripties van hoorzittingen waarbij doorsnee mensen, die nergens bij waren aangesloten, vertellen hoe hun leven van de ene dag op de andere werd verwoest. Wrong time, wrong place.

Absolutie speelt zich af in Zuid-Afrika, maar de wijze waarop Flanery de omwenteling in dit complexe land verbeeldt, is als een blauwdruk voor landen waar offers worden afgedwongen om een omslag te bewerkstelligen. Door de abstractie van die stelling terug te brengen tot menselijke proporties, heeft hij de roman een universele zeggingskracht gegeven.

Uitgeverij De Bezige Bij

Vertaling Auke Leistra