AMSTERDAM - Alexandra Fuller (1969) gebruikt in Onder de boom van vergetelheid het verhaal van haar excentrieke familie voor unviserseel boek over kolonialisme en onderdrukking.

Fuller (1969) vergaarde wereldroem met het egodocument over haar jeugd in Rhodesië, getiteld We gaan niet naar de hel vannacht.

Ook haar nieuwste boek is een memoire, maar beide boeken zijn volgens haar wel geconstrueerd als romans. "Een egodocument waarin de gebeurtenissen uitsluitend achter elkaar zijn gezet, is niet zo interessant. Ga dan een dagboek schrijven."

U gebruikt de familiegeschiedenis om een groter plaatje te schetsen?

"Natuurlijk zijn mijn ouders en hun beider families de hoofdpersonen in dit boek en is het in eerste instantie ook een liefdesgeschiedenis, maar ik kaart daarnaast onder meer het kolonialisme aan."

"Ik wilde onderzoeken wat er gebeurt als je er van overtuigd bent dat je tot het superieure ras hoort. Mijn familie is in die zin een spiegel. Ze vonden dat ze recht hadden op de grondstoffen van een land, van een continent, alleen vanwege de kleur van hun huid. Dat kan uiteindelijk alleen maar tot oorlog leiden. Door die rotsvaste overtuiging zijn ze keer op keer alles kwijt geraakt."

Het is toch erger om onderdrukt te worden dan om de onderdrukker te zijn?

"Natuurlijk wel, maar het zijn de twee zijden van dezelfde munt. De onderdrukker die zijn duim weghaalt moet grote persoonlijke offers brengen. Mijn moeder heeft door de oorlog in Rhodesië haar verstand een tijd verloren. Een groot probleem is dat de onderdrukten naderhand vaak zelf de onderdrukkers worden."

Moet je compleet eerlijk zijn als je een boek als dit schrijft?

"Absoluut, anders heeft het geen nut. Dan houd je ook jezelf voor de gek. Na de oorlog in Rhodesië hebben veel mensen gezegd dat ze geen weet hadden van de omstandigheden waaronder de bevolking zuchtte. 'Ik was geen racist, dat waren de anderen,' hoorde je vaak."

"Men zwakt nu eenmaal de eigen rol graag af. Maar er waren maar honderdduizend blanken die miljoenen zwarte mensen onderdrukten. Dit boek gaat over één familie, maar is daarnaast universeel."

Een parallel met de Amerikaanse buitenlandse politiek?

"Oorlog is als een rijpe vrucht, overal op de wereld. Elk moment kan de schil openbarsten. Het heeft te maken met de mentaliteit van de supermachten."

"Kijk eens naar de VS. Wij zijn op twee, drie fronten in oorlog omdat we het recht denken te hebben op bepaalde grondstoffen. Er bestaat niet zoiets als een goede, schone oorlog. Je moet je als mens afvragen waaraan jij je schuldig maakt."

Uw toon is laconiek. Is dat noodzakelijk om een dergelijk verhaal te vertellen?

"Ik ben heel aards ingesteld. Je moet als schrijver van familiegeschiedenissen voyeurisme vermijden. Daarom moet je het verhaal laconiek brengen. Op die manier maak je de lezer tot participant van het grote geheel."

"Het is van mij van groot belang dat het duidelijk wordt dat de kwesties die zich in de laatste helft van de vorige eeuw in Afrika hebben afgespeeld zeer gecompliceerd waren. Ze zijn, excuus, niet zwart-wit af te schilderen."