Het Boekenweekgeschenk 2012 is gebaseerd op een waar gebeurde tragedie uit 1989, toen een onbemande MiG neerstortte op een woonhuis in België waarbij een 19-jarige jongen de dood vond.

Dit zijn de kale feiten. Met het Boekenweekgeschenk 2012 heeft Lanoye deze feiten verwerkt tot een reusachtig verhaal in een notendop. Het wordt verteld volgens diverse verhaallijnen, met dat huis in het Belgische plaatsje Bellegem als dramatisch snijpunt.

De eerste verhaallijn volgt de gebeurtenissen rondom de MiG, waarvan de Russische piloot in zijn schietstoel de Koude Oorlog overdenkt totdat hij met een smak de vaste grond bereikt en zijn been breekt.

De straaljager vliegt ondertussen door, onbemand afkoersend op een huis in Bellegem. Daar zit een verguisde echtgenote, Vera, zich zit te verbijten omdat haar man haar voor een fris blaadje aan de kant heeft geschoven.

Wormpje op de radar

Als het toestel het westerse luchtruim bereikt trekt hij ‘als een voortsnellend wormpje op de radar’ de aandacht van de militaire bevelhebbers in de situation room. Onkundig van het feit dat dit geen vooropgezette actie is, breken zij zich het hoofd over de te nemen stappen.

Wat is dit voor last-minute Russische stuip na veertig jaar Oost/West-dreiging, nota bene op 4 juli, de Amerikaanse dag van Onafhankelijkheid? Dat kan geen toeval zijn.

Ondertussen krijgt Vera het nieuwe liefje van haar man op bezoek, dat haar deel van het verhaal kwijt wil. Er ontwikkelt zich een adembenemende titanenstrijd tussen de twee vrouwen waarin nog meer dan de man het overwicht de inzet is.

Het is een staaltje vertelkunst waar Lanoye’s toneelschrijfkunst doorheen schittert.

De media

In het volgende miniatuur wordt op de redactieruimte van een krant gebekvecht over de nieuwswaarde van dit vliegtuig, dat vooralsnog op de Noordzee lijkt af te stevenen.

So? De nieuwe hoofdredacteur is iemand die na een succesvolle bliksemcarrière in het bedrijfsleven is aangetrokken om de krant op te pimpen. Terwijl hij zich schouderophalend afvraagt wat er boeiend is aan een MiG - human interest is de enige advertentiemagneet - komt het nieuws door dat er een crash op Kortrijk aan zit te komen.

Terug naar Bellegem, waar de 19-jarige zoon op bezoek komt bij zijn tot op het bot vernederde moeder. Vera herpakt zich door de vleugels van een wraakengel om te gespen. Ze zal het huis in Bellegem bevechten en vraagt haar zoon om hulp terwijl de MiG, inmiddels geflankeerd door Amerikaanse gevechtsvliegtuigen, al heel in de verte aan de heldere hemel te horen is.

Hemels geschenk

Heldere hemel is, gelijk Duel van Joost Zwagerman in 2010, een hemels Boekenweekgeschenk. Rijk aan personages, beschouwingen, denkbeelden, prachtig elegant geschreven.

Het onafwendbare (nood)lot, überhaupt een zeer des Lanoyes onderwerp, krijgt met deze trapsgewijze structuur een beladen urgentie. Wat lopen die arme mensen zich druk te maken terwijl het noodlot letterlijk op hen afvliegt? Daarin zit de kracht van dit BWG: je wordt door dit prachtig vormgegeven verhaal meegesleept door het besef dat het toeval bepaalt.

En vervolgens ga je weer over tot de dagelijkse routine van het leven naar je hand te zetten omdat wij dat nu eenmaal doen, in ons perpetuum mobile van blunders en prestaties. 

De boekenweek vindt plaats van woensdag 14 tot en met zaterdag 24 maart 2012.