'Rutte en De Jager deden verkapte oproep tot bankrun'

AMSTERDAM - Premier Mark Rutte en minister van Financiën Jan Kees de Jager hebben een verkapte oproep tot een bankrun in Griekenland gedaan door te suggereren dat het land uit de euro gezet kan worden.

Dat stelt Nout Wellink, de voormalige president van De Nederlandsche Bank (DNB), in een geactualiseerde versie van een interview in boekvorm. Rutte en De Jager kregen lof omdat ze voorstelden dat landen die zich niet aan de regels houden, in het uiterste geval uit de euro gegooid moeten kunnen worden, vertelt Wellink.

"Ze zeiden er niet bij dat dit een explosief middel is waarvan zij niet weten - en niemand weet - of je daarmee niet het hele gebouw opblaast", zegt Wellink tegen journalist en schrijver Roel Janssen in het boek Wellink aan het woord.

De 'proefballon' van Rutte en De Jager moest volgens Wellink serieus genomen worden door Griekenland. "Maar als je hoort dat jouw land uit de euro gegooid kan worden, dan haal je toch meteen al je geld van de bank?"

De professionele beleggers hebben al eerder hun geld uit Griekenland weggehaald, legt hij uit. "Na dit soort oproepen doen de burgers dat ook."

Nu bloeden de Griekse banken volgens Wellink dood. "Vergeet niet dat er in Europa vrij kapitaalverkeer is. De Grieken kunnen hun geld gewoon van hun rekening halen, ze kunnen het overbrengen naar Zwitserland of welk ander land ook."

Blunder

Dat overheden in juli hebben geëist dat banken deelnemen aan het tweede reddingspakket was volgens Wellink "een enorme blunder".

Banken laten meebetalen kan er volgens hem toe leiden dat overheden banken moeten herkapitaliseren en zou de kredietverlening aan bedrijven en consumenten onder druk zetten. En het zou hedgefondsen die speculeren op een afwaardering van Griekse schulden tot “de grote winnaars” maken.

Mismanagement

Hij legt de oorzaak van de crisis vooral bij falende overheden. "In de eerste plaats heeft gedurende een reeks van jaren mismanagement in Griekenland plaatsgevonden waarvoor de politieke leiders van de rest van de eurolanden de ogen krachtig gesloten hielden", aldus de ex-centrale bankier.

In de tweede plaats is het Europese crisismanagement volgens hem van "een bedroevend niveau" geweest. "Te traag, met te kleine stappen, en communicatief zeer schadelijk."

Dat veel Europese regeringsleiders deze zomer na de ingelaste top op 21 juli op vakantie gingen, schoot bij Wellink in het verkeerde keelgat. "Dat is toch van de gekke! Het stelsel staat op omvallen!"

Afgrond

Inmiddels komt de afgrond dichterbij, meent de ex-bankier. "Neem je het risico om het stelsel te laten exploderen of besluit je een geloofwaardig proces in gang te zetten dat een perspectief biedt op een fundamentele lange termijnoplossing."

Hij wil dat er nu alles aan gedaan wordt om het eurostelsel te redden, met of zonder Griekenland. "Daar moeten we alle aandacht op richten en dan zien we wel hoe het met Griekenland afloopt."

Wellink erkent dat de Grieken het hun critici ook wel erg makkelijk maken "doordat ze voortdurend in staking zijn, ze maar half doen wat ze beloven en de politieke situatie zo instabiel is".

Noodfonds

Het uitgebreide noodfonds EFSF (1000 miljard euro) is volgens Wellink nog steeds "te klein om geloofwaardig te zijn". Het fonds is alleen toereikend als de problemen niet verder escaleren. "Maar bij vorige crises hebben we geleerd dat je een overdaad, een overkill aan munitie moet inzetten als je geloofwaardig wilt zijn voor de financiële markten", stelt Wellink.

Het begin van een meer structurele oplossing is wat hem betreft een tweede verdrag van Maastricht, inclusief een Europese minister van Financiën, "waarmee de gaten die in het oorspronkelijke verdrag van Maastricht zitten, worden gevuld".

Maar zijn plannen voor verdere Europese integratie gaan nog verder. "Ik denk aan een stap naar een federaal Europa op het gebied van begrotingsbeleid."

Daarbij gaat het 'slechts' over begrotingsdiscipline en beter functionerende markten, structurele hervormingen en een flexibelere arbeidsmarkt. "Je hoeft het echt niet over de gezondheidszorg of het onderwijs in Nederland te hebben."

Dossiers: schuldencrisis en Griekenland

Lees meer over:
Tip de redactie