AMSTERDAM - De Indiase auteur Abha Dawesar (1974) publiceerde al vier romans, waarvan de laatste zojuist in Nederlandse vertaling is uitgebracht: Chemie van de liefde. NU.nl sprak daarover met de schrijfster, feministe en mensenrechtenactiviste.

Hoofdpersoon in Chemie van de liefde is de vijftienjarige scholiere Anamika. Ze is 'head prefect', een soort klassenoudste, maar dan van de hele school: een gigantische leerfabriek in New Dehli met meer dan zesduizend studenten.

Ze is levenslustig en leergierig. Briljant, maar ook irritant omdat ze soms haar macht als ‘voorbeeldleerling’ misbruikt. Ze blinkt uit in de bètavakken. Ze vindt troost bij natuurwetenschappen. In het schuurtje bij haar ouderlijk huis leest ze stiekem de Kamasutra.

In haar drang om haar seksualiteit te onderzoeken, begint ze tegelijkertijd een relatie met een oudere gescheiden vrouw, de huismeid, afkomstig uit de sloppenwijken, en een mooie klasgenote. Dit alles gebeurt in het grootste geniep, want de Indiase maatschappij biedt geen ruimte voor een dergelijke zoektocht naar vrijheid.

De worsteling van Anamika staat symbool voor de worsteling van een land in ontwikkeling dat gebukt gaat onder eeuwenoude tradities, gebruiken en het kastenstelsel.

Een citaat uit het begin van het boek: 'New Dehli is langzaam en geheimzinnig.'

"Het boek speelt in het begin van de jaren negentig. De periode van de grote economische bevrijding van India. Voordien hadden we een planeconomie gemoduleerd naar Russisch model, met bijvoorbeeld maar één staatszender.

Alles werd gecontroleerd, van de distributie van voedsel tot aan het aantal auto’s op de weg. Het openen van de economie zorgde voor meer snelheid, maar de geheimzinnigheid van de stad bleef. Nu zijn er zoveel auto’s dat de stad letterlijk verstopt is.

De zin verwijst evengoed ook naar de machteloosheid van de regering. De corruptie is nog steeds overweldigend."

India wordt nu gerekend tot een van de nieuwe economische grootmachten. Is deze complexe maatschappij in staat om die positie te handhaven?

"Allereerst zal er iets gedaan moeten worden aan de enorme inkomensverschillen. Vooral op het platteland leven veel mensen onder de armoedegrens. En dat heeft nog niet eens met het kastensysteem te maken. Want niet altijd zijn de mensen uit de laagste kaste de meest armoedige.

Ten tweede moet er iets gedaan worden aan de enorme corruptie. Sinds de onafhankelijkheid heeft dat als een gezwel ongestoord kunnen doorwoekeren. Naar schatting is er meer zwart geld in omloop dan de nationale schuld.

Hindoes gaan uit van een lotsbestemming. Alles is voorbestemd. Met de opening van de markt is er een soort nieuw lineair denken ontstaan, al is er nog steeds veel overheidsbemoeienis. Bijna voor alles heb je een vergunning nodig."

Kunnen westerlingen eigenlijk de Indiase samenleving wel écht begrijpen?

"Misschien als men een tijdje in India woont. Maar India is zelfs voor de Indiërs niet helemaal te begrijpen. Het land is een composiet. Je zou het eigenlijk een continent op zich kunnen noemen. Een Indiër die binnen het land verhuist kan al op problemen stuiten. Er zijn grote verschillen op het gebied van taal, eten en cultuur tussen de regio’s."

Hoe was de reactie in India zelf op Chemie van de liefde? De promiscuïteit van Anamika, en dan ook nog met vrouwen, moet daar gevoelig liggen?

"Het wordt vooral gelezen door jonge mensen. Dat is op zich niet zo gek omdat onze bevolking voor vijftig procent uit mensen onder de vijfentwintig jaar oud bestaat.

Maar wat me wel verbaasde is dat ik op mijn site vooral reacties kreeg van heteroseksuele jongens. Ze waren blij dat ik openlijk over seks schrijf, want met de geheimzinnigheid hebben verliefde stelletjes nog elke dag te maken.

Ik heb geluk gehad want een paar jaar voordat mijn boek in India uitkwam draaide er een film over een affaire tussen twee vrouwen.

Theaters werden platgebrand. India is op een bepaalde manier zeer liberaal en tolerant – alle religies van de wereld zijn bij ons vertegenwoordigd, de pers is vrij – maar soms kan een politicus een boek of een film aangrijpen om een statement te maken ‘in het algemeen belang.’ Ik heb wat dat betreft geluk gehad"

Een van uw personages zegt: 'Homoseksualiteit is een westers bedenksel'.

Seksuele identiteit werd tot zeer recent niet publiekelijk besproken. Een individu is als het ware ondergedoken in de familie, in de kaste en in de regionale taal. In India zeggen mensen niet snel ‘ik hou van jou’ tegen elkaar, misschien hoogstens in het Engels. Er wordt een hoop verzwegen.

Een mooi voorbeeld in het boek is dat Anamika met haar huisbediende niet over seks kan praten omdat ze de woorden in het Hindoe niet kent. Als je nu in India rondloopt kun je merken dat mensen meer plaats voor zichzelf opeisen.

India wordt sterk beïnvloed door Amerika en Engeland en ik denk dat we op een gegeven moment een zelfde soort jeugdcultuur zullen krijgen.

De vertaalrechten van Chemie van de liefde zijn aan acht landen verkocht en het boek wordt verfilmd.