Spanje, bijna een eeuw geleden. Een jonge activiste moet zich in de bergen schuilhouden tot haar kameraden haar het signaal geven dictator Primo de Rivera te vermoorden. Het signaal blijft uit.

Baulenas debuteerde in Nederland met Het Geluk, daarna kwam zijn vervolgroman Voor een zak botten. Met beide romans bewees Baulenas een groots verhaal uit kleine gegevens te kunnen distilleren, en die kunst heeft hij met De neus van Mussolini nog verder uitgebouwd.

De activiste is Berta Panatis, die zich volledig heeft overgeleverd aan de ‘goede zaak’. Ze is een felle opponent van het regime van Primo de Rivera, die op nietsontziende wijze de ‘saamhorigheid’ in Spanje wil bevorderen.

Het soort oppressie dat leidt tot verzet dat als vanzelf leidt tot nog meer barsten en scheuren, dus bestaat er in de ogen van Berta’s verzetsgroep geen ander middel dan Rivera om te brengen.

Berta krijgt wat geld en een pistool met kogels, en het verzoek in een afgelegen dorp in de Spaanse Pyreneeën te wachten op het telegram met de opdracht haar revolutionaire taak te volbrengen.

Wachttijd

Die wachttijd bedraagt uiteindelijk zes jaar, en in die zes jaar vergaat het Berta en haar vader, die met haar is meegegaan, van kwaad tot erger. Honger, kou, eenzaamheid, armoe, maar de ontberingen veranderen niets aan de vurige toewijding van Berta aan haar zaak.

Baulenas, die over een groots stilistisch vermogen beschikt (en voortreffelijk is vertaald), schetst met De neus van Mussolini een indringend beeld van de belevingswereld van een fanatiekeling. Wie niets meer heeft om het leven cachet te geven, klampt zich steeds steviger vast aan het ideaal, als laatste redmiddel om zich staande te houden en hun leven betekenis te geven.

Franco

Daarnaast beschrijft hij de aan de hand van personages in het dorp in grote lijnen een blauwdruk voor de ontwikkelingen in heel Spanje, dat aan de vooravond staat van een nog veel grotere dictator, Franco, die het land naar een morele afgrond zal leiden.

De neus van Mussolini is een ijzersterke roman in de serie grote verhalen over twintigste-eeuws Spanje, tezamen met auteurs als Carlos Ruiz Zafón en Almuneda Grandes.