Het Boekenweekgeschenk 2010 is als een literair prisma op de kunstwereld: makers, beheerders, bewonderaars, snobs, restaurateurs, liefhebbers en handelaars passeren de revue. Geweldig boek.

Duel is het Boekenweekgeschenk 2010. Verkrijgbaar zolang de voorraad strekt, dus ons advies is: zorg dat je erbij bent. Echt. Dit boek wil je niet missen.

Zwagerman snijdt zinvolle thema’s aan in Duel; thema’s die betrekking hebben op de kunstwereld in Nederland. Wat is kunst en vooral: waar staat kunst.

Veel werken worden en blijven opgeslagen in de depots van expositieruimtes, waardoor het publiek ze niet meer kan bezichtigen. Een triest gegeven dat voor kunstenares Emma, een van Duels hoofdpersonages, de aanleiding vormt om een onorthodoxe expositietruc uit te halen.

Anti-kraak museum

Maar eerst maken we kennis met Verhooff, directeur van een gesloten museum. Er moet verbouwd worden en dat duurt maar (jawel, het museum staat in Amsterdam).

Verhooff maakt een avant-gardistische manoeuvre door tijdelijk zijn intrek in dit renovatieproject te nemen; een leeg museum als onderkomen voor een kunstdirecteur.

Protestactie

De truc die Emma heeft bedacht, is een protestactie tegen de kunstopslag waardoor ons, oi polloi, zoveel schoonheid wordt onthouden. Is haar actie al origineel en van het kaliber om je aan het denken te zetten; Duel biedt in minder dan 100 pagina’s (!) nog veel meer.

De kunstwereld wordt met de nodige ironie gekanteld en tegen het licht gehouden: de kunstminnende elite, society, media, de culturele ambtenarij – Zwagerman verweeft de hele mikmak in een opwindend, amusant en wijs boekje en vuurt regelmatig vanaf de heup met in ironie gedoopte kogels.

Duel is als de gedramatiseerde versie van een essay – het soort werk waar Zwagerman zich de afgelopen jaren voornamelijk mee bezig heeft gehouden.

Leugenberg

Maar het drama heeft hij niet verleerd. De mooiste plotlijn is toch wel hoe Verhooffs eerste leugen als een boemerang terugkomt wanneer Emma’s kunstproject een bres in zijn reputatie dreigt te slaan.

Wanhopig klauwend in de glibberige wanden van zijn status in de kunstwereld, stapelt Verhooff leugen op leugen en wanhoopsdaad op wanhoopsdaad, waardoor de arme man steeds dieper in het drijfzand zakt.

Zagerman is back

Duel is Zwagermans eerste fictie na een stop van zeven jaar. Naar verluidt had het met een writer’s block te maken, maar wat die zevenjarige periode ook is geweest: het heeft wonderen verricht voor Zwagermans schrijfkunst.

Zijn stijl is 24-karaats zuiver en magnifiek – een waar genot om te lezen. Hij maakt voor dit onderwerp tevens ten volle gebruik van het literair vermogen om andere kunstvormen tot in de ziel te beschrijven, de ekfrasis.

Een stijlvorm die in de literatuur de meeste kracht heeft, maar dan moet je wel de juiste auteur treffen. Zwagerman de romanschrijver is back, en hoe.