Hoe groeit een liefdevolle omhelzing uit tot een wurggreep? Psychologe en journaliste Marte Kaan onderzoekt wat mensen zichzelf en elkaar in de naam der liefde aandoen.

Kaan zoekt haar antwoorden in literatuur en film, filosofie, psychologie en neurologie, en door terug te kijken op haar eigen liefdeservaringen waarin het verbreken van relaties de rode draad vormt.

Tijdens haar sessies op de rode bank van haar psycholoog, die ze zeer typerend De Slager noemt, gaat ze met de billen bloot. Het doel van haar zoektocht is de schaduwkant van de liefde te doorgronden.

Cynisme

Enerzijds om te voorkomen dat haar eigen cynisme wortel zou schieten, anderzijds om tegenwicht te bieden aan het beeld van de liefde zoals dat in zelfhulpboeken en tijdschriften naar voren komt.

Een beeld waarin liefde maakbaar is, iets dat met de juiste tips en trucs tot in het uiterste geperfectioneerd kan worden. Kaan gelooft daar niet in, en vindt liefde juist complex en bij vlagen zelfs intens pijnlijk.

Kennis uit literatuur

Ze gaat te rade bij wetenschappelijk onderzoek van bekende psychologen, zoals Sigmund Freud, Ap Dijksterhuis, Pieternel Dijkstra en liefdesantropoloog Helen Fisher, maar verhalen uit de literatuur voeren de boventoon. Kaan meent dat wetenschappelijke verklaringen niet kunnen beschrijven hoe ingewikkeld het er in het echte leven aan toegaat, literatuur wel.

Daarom zet een wetenschappelijk verhaal over dopamine in de hersenen niets bij ons in beweging en een verhaal over een romanpersonage die kapotgaat aan haar huwelijk wel. Ze beschrijft onder meer hoe Connie Palmen zich overeet aan haar liefde voor Ischa Meijer, legt aan de hand van Goethes jonge Werther uit hoe liefdesverdriet kan uitmonden in geweld, verwijst naar de transatlantische liefde van Simone de Beauvoir en noemt in het kader van de verveling Coppola’s film Lost in Translation.

Van Lustdier tot Nestelaar

Met het ordenen van verhalen over tragische liefdes vond Kaan een aantal overkoepelende thema’s. Elk hoofdstuk behandelt een thema dat op de een of andere manier een rol speelt bij de vernietigende kracht van liefde: lust, verveling, liefdesverdriet, jaloezie, verslaving en onvrijheid.

In de laatste hoofdstukken beschrijft ze hoe deze destructie vorm krijgt: de vervaging van de grens tussen haat en liefde, gevoelens van geweld en minderwaardigheid. ‘Nergens komt het menselijk onvermogen zo goed tot uiting als in de destructieve aspecten van de liefde, het onvermogen zorgt ervoor dat er afgebroken in plaats van opgebouwd wordt’, schrijft Kaan.

Spanningsjunk

De hoofdstukken worden afgewisseld met beeldende beschrijvingen van uiteenlopende liefdestypen met veelzeggende namen als Het Lustdier, De Spanningsjunk, De Eeuwige Ander, De Geharnaste en De Nestelaar.

Deze karikaturale types bieden met hun uitvergrote eigenschappen een goed tegenwicht aan de meer wetenschappelijke fragmenten.

Mooie mix

Lang Leve de Liefde biedt geen oplossingen voor relatieproblemen of een remedie tegen liefdesverdriet, maar geeft verklaringen die je aan het denken zetten. Hoewel de gekozen voorbeelden soms wat willekeurig gekozen lijken, is dit door de persoonlijke invalshoek en de openheid waarmee Kaan over haar eigen liefdesgeschiedenis schrijft eigenlijk geen punt.

Ze geeft eerlijk toe dat zij het zelf ook niet weet en doet daarmee recht aan de complexiteit van de liefde. De persoonlijke toon is verrassend en dankzij de mooie stijl leest het boek ook nog eens heerlijk weg. Maar zet hierbij geen roze bril op, want als er één les is die Kaan ons probeert mee te geven dan is het dat liefdesrelaties niet zomaar vanzelf goed gaan. Liefde is hard werken.