Roman met Vanessa Bell als vertelster; Vanessa is de minder bekende zus van Virginia Woolf, de fameuze schrijfster uit de Bloomsbury Group.

Zou Virginia zich in haar graf omdraaien als ze zou weten dat haar zusje Vanessa het middelpunt van deze roman zou zijn?

Susan Sellers, docente Engelse literatuur aan de universiteit van Cambridge, legt immers veel nadruk op de rivaliteit tussen de twee zussen uit de Bloomsbury Group.

Tegenstelling  

Maar die bij vlagen opstekende jaloezie manifesteert zich vooral in het eerste gedeelte van het boek. Als de zusjes opgroeien met een strenge vader en afstandelijke moeder en zij beiden, met hun getalenteerde geesten, bezig zijn om hun eigen plek te veroveren.

Virginia is al de snel opmerkelijke juffer met scherpe tong, Vanessa is iets milder. Meer gericht op echtgenoot, kinderen, rustig in de campagne wonen en vooral: schilderen.

De schilderijen  

In een roman met Virginia Woolf zou je van een docente Engelse literatuur meer graafwerk in het oeuvre van de schrijfster verwachten. Sellers bedient zich echter ruimschoots van de ekphrasis: het beschrijven van een kunstwerk middels een andere kunstvorm.

Ofwel: hoe Vanessa haar schilderijen tot leven laat komen met kleur en compositie. Opmerkelijk daarbij is dat Sellers Vanessa blijkbaar als intuïtief schilderes beschouwt: pas als het werk af is, ziet Vanessa dat zij haar moeder, haar dochter of haar overleden broer heeft verbeeld.

Sterven van liefde  

Het is wel lang geleden dat ik een roman heb gelezen over vrijgevochten vrouwen die zich zo compleet konden overgeven aan de liefde. En zichzelf daarbij wegcijferden. Vanessa en de andere Bloomsbury-schilderes, Carrington, waren dodelijk verliefd op mannen die op hun beurt op mannen vielen.

Het waren ménages-à-trois die voor die tijd baanbrekend waren, en deze kunstenaarskring leefde dan ook voornamelijk op hun eigen eiland. Maar de oorlog, met zijn vernietigende karakter die haaks staat op hun scheppende ideaal, weet ook hen te raken, al wordt dit dramatische hoogtepunt niet uitvoerig door Sellers uitgewerkt.

Paradoxaal  

Zo is Vanessa & Virginia op wel meer vlakken een ‘tussen de regels door’-roman, op het filmische af. Vanessa is als verteller een peinzende twijfelaar, in gesprekken met haar zusje daarentegen blijkt ze voor de buitenwereld juist stralend en licht.

Een interessant paradoxaal gegeven en bij uitstek een kluifje voor literatuur, die echter voornamelijk door de lezer moet worden ingevuld.

Ondraaglijk bestaan  

Vanessa & Virginia gaat dus voornamelijk over Vanessa, die evenals haar zus worstelt met aanvallen van depressie. Voor gevoelige en kunstzinnige geesten kan het leven ondraaglijk zijn, en het volstaat niet altijd om aan die ondraaglijkheid artistiek uit te drukken.

Zeker niet in die tijd, waarin men eerder geacht werd het leven te ondergaan in plaats van het te zelf vorm te geven. En dát heeft Sellers heel fraai weten te vatten in deze geslaagde, mooi geschreven roman.