Meedogenloze misdaadthriller over de Zweedse onderwereld wordt getipt als de opvolger van de Millennium-trilogie.

Snel Geld, deel 1 van de Stockholm-trilogie, is een baanbrekend boek voor het misdaadgenre. Niet eerder heb ik een misdaadthriller gelezen waarin geen enkele ruimte was voor good guys. Hoofdstuk na hoofdstuk volg je het schuimend rapalje uit de Zweedse onderwereld, en nergens duikt er een rechercheur of personage op dat als moreel kompas dient.

Gecastreerd

Snel Geld heeft geen ethische gids als Inspector Morse, Wallander of Martin Beck. Geen Grisham-advocaat die strijdt tegen onrecht en aan het langste eind trekt. Ons westerse wereldbeeld – “alles komt goed” – wordt door Lapidus genadeloos onderuitgehaald. De Zweedse onderwereld is bedorven en de gerechtelijke macht lijkt gecastreerd.

Vonnissen

Want tussen de hoofdstukken vol gewelddadige mannen, afpersers en cokedealers kunnen we stukken lezen van rechtszaken. Een paar jaar gevangenisstraf voor mannen die je als lezer liever nooit meer vrij ziet komen. Bezoekrecht voor een hufter die op lichtjaren afstand zou moeten blijven van zijn dochter. Onbegrijpelijk milde vonnissen omdat je als lezer precies weet wat voor stuk stront daar voor de rechter staat.

Silverbacks

In het boek is maar één Zweedse hoofdpersoon, en die dealt coke om zijn levensstijl tussen de steenrijke Zweedse upperclassers te kunnen financieren. De rest is Joegoslaaf, Turk, Syriër, Chileen, Libanees, en zo rot als een mispel. Jens Lapidus, de Zweedse strafpleiter die schrijver is geworden, biedt ons een pulserende, angstaanjagende odyssee van ellendelingen die (zo te zien) niet te stoppen zijn, geen enkel ethisch gevoel hebben en als een silverback je kop van je romp afrukken als je ze in de weg loopt.

Omslagpunt

Naar eigen zeggen kwam Lapidus’ omslagpunt toen hij een groepje jonge knullen in de rechtszaal schreeuwend en dreigend tekeer zag gaan, zonder een greintje berouw over hun misdaad en geen enkel respect voor het gerechtelijk instituut. Diezelfde avond begon hij aan Snel Geld. En dat werd een verhaal over de krochten van Zweden met een Joegoslavische huurmoordenaar, een drugsdealende latino die uit de bajes ontsnapt en een jonge Zweedse cokedealer wiens zus spoorloos is verdwenen.

Real Violence

En die hele criminele bende krijgt de lezer over zich uitgegoten zonder dat morele kompas zoals in de Millennium Trilogie. Snel Geld is net zo vernieuwend als verontrustend, daar dit boek door een insider uit het strafrecht is geschreven. De Nouvelle Violence-poppulp voor de lachspieren is vervangen door de Real Violence voor de zenuwen. En de inhoud wordt nog versterkt door Lapidus’ narratieve mitrailleurgeschut. Staccato tempo, korte strakke zinnen, veel nieuw straatlingo. Snel Geld is McEwiaanse ellende geschreven in de stijl van James Ellroy. Lezen, dit boek. Leuke tegenhanger voor Cohens ‘Binden’.