Russell Banks – Vanessa

In het Amerika van de jaren ’30 gedraagt een societydochter zich als een losgezongen Paris Hilton. Wat zijn haar motieven?

Russell Banks situeert zijn verhaal te midden van welgestelde lui ten tijde van de Grote Depressie. Die crisis had evenwel geen invloed op deze familie Cole. Althans, niet op hun banktegoeden vol geërfde rijkdom.

Zij wisselen hun luxe New-Yorkse appartement aan Central Park af met vakanties op buitenverblijven in Adirondacks, waar ze champagne drinken en cocktailparty’s geven.

Flirt

Banks begint zijn roman als de Coles zich op hun buitenverblijf bevinden, in het gezelschap van enkele vrienden. De gelauwerde kunstenaar Jordan Groves komt langs met zijn watervliegtuig, en vertrekt weer na een kort bezoek.

Gedurende die korte bezoektijd heeft Cole’s beeldschone dochter Vanessa zich al bij hem opgedrongen. Jordan was ooit een vermaard womaniser, maar hij is inmiddels meer family man dan hij beseft en wijst haar avances af.

Bernbommen

Tot zover schetst Banks met elegante passages een doorsnee tableau van niet zo doorsnee mensen. Karakteristiek gedrag voor de upperclass in het interbellum dat zich meer veroorlooft dan de gemiddelde Amerikaan. Maar dan verscheurt Banks de lome stilte van het loofrijke gebied met een paar zware bernbommen.

Omvallend decor

Cole blijkt niet te zijn wie hij is. Noch zijn vrouw. En Vanessa al helemaal niet. Jordan heeft een transformatie ondergaan, zijn vrouw Alicia blijkt een geheim te hebben, evenals de jager Hubert St. Germain die regelrecht uit Lady Chatterley is gestapt.

Banks zet al hun levens op losse schroeven en als lezer/toeschouwer kun je alleen maar verbluft meegaan in deze verrassende film noir waarin de chique uitgewerkte decorstukken een voor een met donderend geraas omvallen.

Domino

Het afbrokkelen van de economische waarden die de Amerikanen voor die tijd zekerheid leken te geven, verloopt analoog aan de teloorgang van Banks’ hoofdrolspelers.

En dan ook nog eens volgens hetzelfde principe: er zijn te veel onwaarheden opgestapeld die als functie hadden om de buitenkant er mooi uit te laten zien.

Het ontmaskeren van de eerste leugen heeft de uitwerking van een serie dominostenen die zorgvuldig stond opgesteld. Roetsj, daar sneuvelt het ene na het andere luchtkasteel in hoog tempo en Vanessa heeft boos de eerste tik uitgedeeld .

Tragedie

Bijzonder aan deze roman is dat Banks de meeste handelingen laat plaatsvinden in de vrije natuur van de East Coast en daar uitgebreide beschrijvingen van geeft (Banks’ handelsmerk), maar zijn personages toch heel toneelmatig opstelt.

Hetgeen geen negatieve kanttekening is – integendeel. Wat je door de bank genomen in het (goede) theater ziet, zijn spelers die de vrijheid hebben om alles tegenover elkaar eruit te gooien zonder gesmoord te worden door de beperkingen uit het normale leven.

Dat is ook wat in deze roman gebeurt. Na vulkanische erupties, waarin het diepst van de woedende ziel wordt blootgelegd, kan men eigenlijk niet meer met goed fatsoen met elkaar verder - vandaar de restricties in het normale leven.

Want conform de regels van een Griekse tragedie zijn er maar weinig personages die zoveel blootgelegde waarheden overleven.

Tip de redactie