Aan de hand van de lotgevallen van twee jonge Chinese meisjes schetst de auteur een beeld van hedendaags China.

China is een enorm productieland voor veel goederen die wij in het westen eten, dragen, gebruiken of op de vensterbank zetten. Om aan die immense vraag te voldoen, zijn er in China miljoenen handen nodig om al die objecten in elkaar te zetten. Met haar boek Fabrieksmeisjes heeft Leslie Chang een prestatie verricht. Ze overbrugt die duizenden anonieme kilometers door de mensen achter het fabricageproces een gezicht te geven.

De trek


Ze doet dit aan de hand van met name twee meisjes, de zestienjarige Min en de twintigjare Chunming. Zij zijn twee van die ontelbare Chinezen die jaarlijks de ploegschaar op het platteland laten liggen om in de grote stad geld te gaan verdienen waarmee ze hun achtergebleven gezin kunnen onderhouden.

Via deze twee meisjes legt ze het leven bloot van het moderne China in de steden en op het platteland. Het afscheid, de reis naar de stad, de sollicitatieprocedures, de arbeidsomstandigheden, de arbeidsinternaten, de papiermolen, de arbeidsrechten. Daarbij gaat ze uiterst gedetailleerd te werk om een zo natuurgetrouw mogelijk portret te geven, dus het is logisch dat Fabrieksmeisjes een flinke pil is geworden.

Ongenaakbare façade


Chang komt een heel eind met het achterhalen van die ongenaakbare façade die de Chinezen eigen is. Het werk moet worden gedaan, dat is wel zo´n beetje de hoofdmoot, en het achtergebleven gezin moet worden gevoed. Hopen op een opleiding en/of studie om de eigen omstandigheden te verbeteren, is slechts voor weinigen weggelegd. En de uitputtende routine van het dagelijkse lopendebandwerk verhelp je niet door de verbittering van gebroken dromen. Chang, die zelf is afgestudeerd aan Harvard en het westerse leven gewend is, spant zich in om deze emotionele lading van deze levensverhalen boven tafel te krijgen. Tijdens haar speurtocht zoekt ze ook naar de roots van haar eigen familie die destijds uit communistisch China is gevlucht.

Krioelend


Het boek wordt evenwel gedomineerd door de beschrijving van hedendaags China. Waar weinig ruimte is voor meeslepende mystiek en die intrigerende duizenden jaren durende beschaving. Het is China anno nu wat de klok slaat, met die overrompelende omschakeling naar de moderne tijd en alle dagelijkse ongemakken die zulks met zich meebrengt. Bij vlagen gaat de auteur daardoor wat chaotisch te werk. Maar wie over de hectische straten van Hongkong of Beijing heeft gewandeld waar het krioelt van de mensen, begrijpt dat het ondoenlijk is om daar een solide, eenlijnig verhaal uit te distilleren. Je kunt je beter later onderdompelen in Changs caroussel om de hyperbeweeglijke actualiteit van China in de 21ste eeuw te ervaren.