Tig Hague – Strafkamp 22

Eén minuscuul blokje hasj in zijn broekzak schoffelt het leven van een Britse zakenman compleet ondersteboven als een Russische douanebeambte zijn bagage controleert.

Hoe enkele kubieke millimeter hasj een leven kan vernietigen: dat staat tot in detail beschreven in het beklemmende boek Strafkamp 22 van Tig Hague. Waar gebeurd, ook dat nog eens, het relaas van deze Brit op een brits.

Per ongeluk

Nietsvermoedend en licht katterig stapt Hague in het vliegtuig naar Moskou voor een meeting met cliënten. De avond ervoor had hij een gezellig feestje met vrienden, en daardoor vergat hij de volgende ochtend heel goed na te denken over zijn koffers. In het tolerante West-Europa wil een miniem zakje hasj nog wel eens per ongeluk in een broekzak belanden, en geen mens die daar bij stilstaat. De Russische overheid daarentegen des te meer.

Fout op fout

Als Hague in zijn kraag wordt gegrepen op het vliegveld van Moskou, is hij vooralsnog alleen maar ongeduldig. En als ze de hasj aantreffen in zijn spijkerbroek, stapelt hij in zijn paniek fout op fout. Fout één: hij heeft de beambte niet omgekocht. Fout twee: hij eist zijn recht als westerling op – roepen om een advocaat en ambassadeur, protesteren tegen deze behandeling, wat denken ze wel niet, enzovoorts.

Veroordeeld

Nou, zo’n verwende westerse kwal zullen die Russen wel eens even aanpakken. Voor Hague het weet, wordt hij veroordeeld tot jarenlange detentie in een strafkamp. En dan hebben we het hier over begin 2000, ruim een decennium na de Wende.

De dagelijkse gang van zaken in het strafsysteem van Rusland anno nu betekent een hel voor deze verloren Britse zakenman. Alles wat hij tot nu toe kende of wist, heeft geen enkel nut in deze onwerkelijke, rechteloze wereld van het kille strafkamp. Hij moet zich in no time nieuwe regels aanleren om zich staande te houden.

Superioriteit

Die regels zijn als los zand: ze bestaan uit slijmen, kruipen, afzien, en met name het omkopen van het Russische ambtenarenapparaat. Dat apparatski lijkt vooral te bestaan uit lui die in hun handen wrijven als ze een westerling te pakken hebben. Niet alleen kunnen ze diens financiële middelen flink uitknijpen, maar ze hebben nu ook eens de gelegenheid om hun macht te laten gelden over zo’n Engels ventje dat zich superieur waant.

Niemand kan bepalen welk systeem superieur is, maar het staat als een paal boven water dat iemand die van het ene veilige systeem in het andere rechteloze systeem terechtkomt, een zware pijp te roken heeft.

Midnight Express

Hague heeft met dit boek zijn jaren durende nachtmerrie uiterst gedetailleerd beschreven. De kamaraderie met enkele gevangenen, de hoop op diplomatieke bemoeienis en zomers die net zo bitter zijn als winters. En wat het allemaal des te grimmiger en aangrijpender maakt is dat dit een waar gebeurd verhaal is. Hague weet het nog de broodnodige lucht te geven door de kamaraderie met enkele medegevangen, en de onverzettelijke steun van zijn vriendin Lucy, met wie hij zelfs trouwt in het kamp. Desondanks kan Strafkamp 22 de kronieken in als de Midnight Express van de nieuwe generatie.

Bekijk de trailer hier in groot formaat

Tip de redactie