Sofie Rozendaal – Gek van Eten

Sofie Rozendaal leed aan anorexia nervosa en schrijft daarover in Gek van Eten. Twaalf geïnterviewden en enkele deskundigen laten onverbloemd zien hoe het is om te moeten leven onder het juk van voeding.

December is traditioneel de maand waarin menigeen zich zonder enige vorm van gêne tegoed doet aan de meest decadente spijzen en vorstelijke dranken.

Maar ook voor de rest van het jaar geldt: eten doe je met elkaar – met vrienden, als gezin of met andere familie. In Nederland is eten allang niet meer louter noodzakelijkheid, maar vooral ook een bron van gezelligheid. Lekker samen.

Scooterongeval

Dat geldt niet voor iedereen. Tienduizenden Nederlanders hebben te kampen met ernstige mentale of fysieke eetstoornissen, zoals boulimia, binge eating disorder of prolaps (darmverzakking).

Het leven van deze groep mensen wordt letterlijk geregeerd door voeding. Freelance journalist, muzikant en kunstenares Sofie Rozendaal (1987) was één van hen. Zij leed op jonge leeftijd aan de eetziekte anorexia nervosa.

Maar na een ernstig scooterongeval met haar toenmalige vriendje belandde zij een half jaar lang in het revalidatiecentrum waar zij in aanraking kwam met mensen die er veel erger aan toe waren dan zij.

Openhartig en confronterend

Er ging een knop om: Sofie wilde weer écht leven, haar gevoelens onder ogen komen. Nu heeft ze Gek van Eten geschreven, een boek over die zware periode in haar leven.

In dit boek zijn naast persoonlijke dagboekfragmenten van Sofie ook twaalf verhalen van andere mensen die op een of andere manier te maken hebben met een mentaal of fysiek eetprobleem te lezen.

Rozendaal weet als geen ander hoe het is om te moeten leven met een eetprobleem en hoe je deze situatie moet accepteren om verder te kunnen. De ontboezemingen van haar ‘lotgenoten’ in Gek van Eten zijn daarom opvallend openhartig en confronterend.

Schokkend is bijvoorbeeld het relaas van de 18-jarige Rotterdamse Nicole, die haar pro-anorexialevensstijl als een religie belijdt – compleet met een lijst van tien geboden (“Dun zijn is belangrijker dan je gezondheid”).

Akelig dichtbij

Ook de verhalen van de 24-jarige student Michael en de 28-jarige DTP-er Abel maken indruk: hun sociale levens zijn nagenoeg verlamd geraakt door hun aandoeningen emetofobie (angst voor overgeven) en incontinentie, maar toch gaan zij dóór.

De 67-jarige Erik zet zich in als voorzitter van de Stichting Anorexia Boulimia Nervosa (SABN). Zijn vrouw Marijke is overleden aan anorexia nervosa.

De verhalen van deze mensen komen soms akelig dichtbij en zetten aan het denken. Niet alleen laten zij op krachtige wijze zien wat een mentaal eetprobleem of fysieke aandoening met iemand en zijn omgeving kan doen, maar ook confronteren ze de lezer met hun eigen levens. Nemen we eten en een normale spijsverteringsproces niet al te snel voor lief? Kan het niet iedereen overkomen?

Anorexia als liefde

Rozendaal laat de geïnterviewden vrij en zonder te oordelen aan het woord. Ook twijfels worden daarbij niet geschuwd. In haar inleiding beschrijft Sofie dat haar anorexia voor haar een liefde was: “Ze bracht me buiten de wereld”.

Dat klinkt verontrustend, maar raakt wel aan de kern van waar anorexiapatiënten mee worstelen; een druk gevoelsleven waar moeilijk mee om te gaan is en waarin het overmatig aan de slag gaan met voeding een uitvlucht vormt.

Hoewel Rozendaal niet de ambitie heeft mensen van hun probleem af te helpen – en in het geval van fysieke problemen is dat vaak niet eens mogelijk – laat ze ook enkele deskundigen aan het woord.

Deze experts leggen niet alleen uit wat zo’n eetstoornis nu eigenlijk met de patiënten doet, maar geven ook enkele tips hoe je ermee om kunt gaan. Daarnaast spreekt Rozendaal ook alternatieve behandelaars. Dat maakt dat Gek van Eten ook voor de omgeving van de patiënten een nuttig naslagwerk kan zijn.

Acceptatie

Maar uiteindelijk draait het in Gek van Eten vooral om acceptatie. De mensen in Gek van Eten hebben hun situatie geaccepteerd en proberen ermee om te gaan, zo goed en zo kwaad als het gaat. En ieder op zijn of haar eigen manier: defensief (Nicole) of juist pro-actief (Erik).

Rozendaal doet met haar boek denken aan de nieuwe generatie sterke, schrijvende meisjes, zoals Sophie Stap (Meisje met Negen Pruiken, 2006) en Maria Mosterd (Echte Mannen Eten Geen Kaas, 2008). Deze meisjes zijn overlevers: Sofie overleefde haar anorexia, bijna-naamgenoot Sophie overleefde kanker en Maria overleefde het leven onder het juk van haar loverboy.

Zij werden overvallen door de narigheden die op hun pad kwamen, maar zij scharen zich niet in een slachtofferrol. Ze zoeken juist naar manieren om zichzelf weer terug te vinden. Dat het niet altijd even gemakkelijk is, laat Sofie onverbloemd zien in Gek van Eten. Daarmee is ze een inspiratiebron voor anderen.

Tip de redactie