Met deze machtige roman worden de hervormers van een nieuw Europees tijdperk teruggebracht naar mensen van vlees en bloed in een even fascinerend als fantastisch verhaal.

Wheeler Burden woont met zijn moeder, een overtuigd pacifist, in San Francisco. De familie van zijn vader is een zeer well-to-do geslacht aan de East Coast, die Wheelers opleiding aan een prestigieuze universiteit financiert. De jongen excelleert op het sportveld, is excentriek van geest, en wordt de lievelingspupil van 'Haze', een gerenommeerde docent uit Europa.

Haze leert hem alles over de Habsburgse hoofdstad Wenen; rond 1900 was dat een smeltkroes van baanbrekende mannen die aan de vooravond stonden van een enorme omwenteling in Europa, en daarin een sleutelrol vervulden.

Wenen 1897

Op een dag wordt Wheeler wakker en herkent zijn omgeving niet meer. Na een tijdje rondwandelen komt hij erachter dat in het Wenen van 1897 is beland. Dankzij de beeldende lessen van Haze kent hij de stad goed en kan hij zich handhaven.

Zo weet hij bijvoorbeeld dat de trendy koffiehuizen de hotspots waren van de intellectuele elite. Hij knoopt aldaar vriendschappelijke betrekkingen aan met de mensen die Europa in nieuwe richtingen zullen sturen; op artistiek, sociologisch, muzikaal, wetenschappelijk en filosofisch gebied.

Husselstamboom

Wheeler loopt zijn eigen familieleden tegen het lijf in het Wenen van weleer. Personages uit één stamboom worden door de auteur door elkaar gehusseld in hun levensloop, en trekken de lezer als het ware door een lus in de tijd waarbij Einstein in zijn handen zou hebben gewreven. Al die ontmoetingen met de Burdens zijn ook bepaald geen toeval, want in Edwards' visie is alles met elkaar verbonden: zowel de nieuwe generaties als de nieuwe maatschappelijke en sociologische stromingen.

Maar hij schrijft niet over hoe mensen de geschiedenis ervaren; Edwards gaat een stap verder en beschrijft hoe mensen de geschiedenis vorm geven, zowel de fictieve als de historische personages.

Grote geesten

En degenen die deze periode in de Europese geschiedenis vorm geven, zijn groot van geest. Ewards personages zijn intelligent, nieuwsgierig, analytisch, en bijzonder in alle opzichten. Een verrukking voor de lezer. De passages waarin Edwards zijn Burdens met historische kopstukken in aanraking laat komen zijn verbluffend overtuigend, zoals in gesprekken met Sigmund Freud, Gustav Mahler en Wittgenstein (al wordt de laatste in dit boek anders genoemd).

Heden ten dage heeft het geesteserfgoed van deze mannen mythische proporties aangenomen, maar Edwards brengt dat terug naar mensen van vlees en bloed die in het fin de siècle hun erfgoed nog aan het vormen zijn; de vileine historische figuren incluis.

Centrale conflict

Edwards heeft dertig jaar aan Fin de Siècle geschreven, en dat is aan alles te merken. Want met het aansnijden van zulke Grote Thema's moet je weten waar je aan begint. En met deze roman werkt Edwards op een fascinerende manier vooral een thema uit dat eenieder wel eens bezig heeft gehouden.

Wat als je kunt terugkeren in de tijd om de zwarte pagina's uit de kronieken der mensheid terug te draaien? Edwards verspilt verder geen hocuspocus aan het hoe en wat van die tijdreis: hij plant Wheeler plompverloren bijna een eeuw terug en laat hem vanuit die situatie peinzen over dat centrale conflict: al dan niet ingrijpen in het verloop van de geschiedenis.

Een familielid dat hij ontmoet en dat dezelfde tijdreis heeft gemaakt, drukt hem op het hart de zaken op zijn beloop te laten, maar Wheeler is excentrieker van geest en kan de verleiding nauwelijks weerstaan. Per slot van rekening was dit Oostenrijk de omgeving waar een toen nog heel jonge, getroebleerde knaap rondliep die als geen ander de geschiedenis op een duivelse en tragische wijze heeft getekend (!).

Compleet, volmaakt

Het decor waarin deze gewetenskwesties worden aangesneden, het weelderige Wenen van weleer met luisterrijke operahuizen en boulevards en koffiehuizen, is net zo grandioos geschetst als de dialogen, de karakters, en de algehele sfeer van dit tijdsgewricht. En let wel: ik heb hiermee nog maar een tipje van de sluier opgelicht van dit veelgelaagde, intelligente epos, dat niet anders dan als 'compleet' kan worden omschreven.

Fin de Siècle is een compleet boek in de zin van kennisoverdracht, en tevens een wijs boek dat fungeert als een enorme sportzaal voor hersengymnastiek. Of Fin de Siècle ook een volmaakt boek is, daarover zal alleen de tijd zelf, waarmee Edwards zulke gewaagde caprices uithaalt, kunnen oordelen.

Uitgeverij Signatuur. Oorspronkelijke titel: The Little Book.