Jaume Cabré - De Stemmen van de Pamano

In het heden stuit een fotografe op enkele verborgen schriftjes waarin een man zijn verhaal had opgetekend over zijn leven onder Franco. De wond ligt nog altijd open.

Wat een twintigste eeuw heeft Europa beleefd. De nazi's in Duitsland, de communisten in het Oostblok, de fascisten in Italië, de burgeroorlogen in Griekenland, de Franco-periode in Spanje. Verledens waarvan de zwarte tentakels de landen en hun mensen nog lang daarna in hun greep blijven houden. In De Stemmen van Pamano verbeeldt Cabré op integere wijze hoe de wonden die in het tijdperk van de Generalissimo werden geslagen, nog altijd gapen als een reus met insomnia.

Scheuring

Het moet gezegd: Cabré maakt het de lezer in eerste instantie niet makkelijk, met die uiteenlopende verhaallijnen van verleden en heden. Maar hier laat zich 's mans meesterschrijverschap aan aflezen, want naarmate het verhaal vordert komt de lezer zelf tussen deze mensen te staan, om de scheuring van een gemeenschap te ervaren- want dat is wat tirannie met mensen doet. Het dwingt mensen tot keuzes die ze helemaal niet willen maken: keuzes die alleen maar kunnen worden gedragen als ze later vergeven kunnen worden. Maar vergiffenis kun je pas geven als je er een reden voor kunt vinden, en waar is de reden als iedereen wordt ondergedompeld in de waanzin zoals aangemoedigd door Franco's regime.

Vrijheid is de issue

Daarom is Cabré's boek, naast een prachtig verteld een aangrijpend verhaal, ook een leerzaam boek, dat de essentie van het leven (ons leven) in vrijheid aansnijdt. Niet de tolerantie, maar het leren begrijpen en waarderen van wat vrijheid inhoudt, moet de issue zijn. Vrijheid om niet te hoeven doen wat de personages in Cabre's roman onder dwang moeten doen. Want in De Stemmen van de Pamano wordt men voor de keuze gesteld tussen zichzelf, de ander, de ethiek of de dood. Wat een wrede keuze, die soms in een fractie van een seconde wordt gemaakt; wat wordt er veel vermorzeld tussen mensen, hoe kunnen sommige keuzes ooit vergeven worden? En zo blijven die tentakels zich over generaties uitstrekken.

Driehoeksrelatie

In De Stemmen draait het om de driehoeksrelatie tussen een steenrijke zakenvrouw, haar geliefde en een burgemeester die Franco steunt. Het is een buitengewoon complexe roman omdat die Franco-periode ook zo complex was. Grenzen tussen goed en kwaad vervagen voor deze drie, en de persoonlijke bewegingsvrijheid om de juiste ethische paden te blijven bewandelen, wordt verder en verder ingeperkt met fatale consequenties. Het lijkt onmogelijk om nog enige orde in deze broeihaard te scheppen, maar Cabré kan dat. Met indringende, milde, wijze pen waar personages van vlees en bloed uit vloeien. Mensen die je laten treuren om hen die gefusilleerd worden, verzetshelden die nauwelijks helden zijn, en karakters die worden gevormd door wat zij ervaren en waarnemen.

Spookbeeld

Dit is een zeldzaam persoonlijk boek, en tevens een zeldzaam boek omdat er antwoorden op dringende, actuele vragen in te vinden zijn. We worden immers gebombardeerd met toespraken en pamfletten hoe we ons moeten gedragen, maar het blijven holle woorden in de periferie die aan de essentie voorbijgaan. In De Stemmen staat beschreven waarop het gevoel van die weerstand, bewust of instinctief, is gebaseerd: het spookbeeld als vrijheid verloren gaat.

Uitgeverij Signatuur.
Oorspronkelijke titel: Les veus del Pamano.

Facebook & Twitter

Facebook & Twitter
Volg het nieuws van NU.nl/Entertainment ook op Facebook en Twitter

NUwerk

Tip de redactie