Verzameling korte verhalen van de meest neurotische New-Yorker, het multi-talent Woody Allen

Allen kan relativeren als geen ander, door alles in dienst te stellen van het grote geheel dat universum heet, om prompt daarna het aardse te benadrukken waarin het belang van ons mensen is gelegen in de kleinheid der dingen. "What if everything is an illusion and nothing exists?" vraagt hij zich af. "In that case, I definitely overpaid for my carpet."

Blauw oog

Mere Anarchy staat vol met zulke relativerende taalgrappen, die het hart vormen van de typisch jiddisje humor. Het doet denken aan Saul Bellows Herzorg, met flegmatieke zinnen als 'when you're all down on your knees, you might as well sweep the floor'. Die zelfspot als overlevingsstrategie heeft ook in Europa een stempel gedrukt op onze cultuur van parodie en betrekkelijkheid.

In één short story in deze bundel geeft Allen een subliem staaltje van relativeringsvermogen door een doodgewone scène - waarin hij maar weer eens een vrouw het hof maakt - compleet te reduceren tot wetten der natuurkunde, hetgeen hem een blauw oog oplevert.

Controle

Veel van de personages in Mere Anarchy zijn onbegrepen. Niet alleen onbegrepen, ze werken of praten zich in de nesten en raken aan lager wal. Existentialisme is geen bonton meer, maar bij Allen, die ooit geïnspireerd was door Sartre en Camus, is het in zijn systeem gaan zitten en vanaf daar zijn eigen koers gaan varen.

Ongrijpbaarheid

Zijn verhalen laten zien dat hij beseft geen enkele grip op het leven te hebben, maar hij weet de controle over dat besef te houden door ermee te spotten. Allen begrijpt dat de ongrijpbaarheid zijn enige vijand is, maar wie zijn vijand voor gek weet te zetten heeft al gewonnen. Het is een anarchie tegen al wat vastligt.

Wentelwereld

Mere Anarchy is een collectie van metaforen, allegorieën, parabels, gepresenteerd als alledaagse voorvallen in het leven van mensen die doordenderen zonder adempauze. Met een waterval aan verbale grappen, die met Allens talent voor timing bijna elke keer landen als een meteoriet.

Bijna, want soms staan er zoveel op elkaar dat het net iets te virtuoos is. Een beetje meer lucht ertussen om de absurdistische wentelwereld van Allen ruimte te geven was welkom geweest; al is het anderzijds kenmerkend voor zijn neurotische stijl. De té snelle denker die Allen is, is geen audience pleaser, zo blijkt maar weer eens. Importeur Nilsson & Lamm.